120 Ja”/oND+aR lub Ja”/oN+Dar J/Z”a”/oNDzi, czyli Je”D+RNe Ja”/oND+Ra JiNDRy, czyli PRa-SL”oW+iaN’+SKie+Go Je”/eND+RuSia 08


dnieje (1.1)

NoWe DaNe Po+DaNo… PoD+DaJ Sie”

W tej części wpisu o Jantarze / Ja”/oN+DaR”e ponownie skupię się na podaniu dalszej części słów i rdzeni, które wg Mię, mają związek z Darowaniem / DaR+oWaNieM, jako Daniem / DaN+ieM, ale także Datkiem / DaT+KieM, itp.

Po raz kolejny zwracam uwagę, że wg ofitzjalnej wykłądni naukofej allo-allo, w j. polskim / lechickim / zachodnio słowiańskim doszło do tzw. palatalizacji słowiańskich, a miało to miejsce gdzieś w tzw. średniowieczu.

https://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%99zyk_pras%C5%82owia%C5%84ski

(…)

Powstanie i rozwój

Język prasłowiański rozwinął się według niektórych szacunków na przełomie II i I tysiąclecia p.n.e.


Większość badaczy jest zdania, że wyodrębnienie się języka prasłowiańskiego ze wspólnoty indoeuropejskiej poprzedził pewien okres wspólnego rozwoju z dialektami, z których uformowały się języki bałtyckie: litewski, łotewski, pruski.

Z uwagi m.in. na różnice leksykalne między językami słowiańskimi a bałtyckimi niektórzy zaprzeczają jednak możliwości istnienia języka prabałtosłowiańskiego.


Przez długi czas swojego istnienia (prawdopodobnie około 2000 lat) język prasłowiański podlegał różnym zmianom. 

Na język prasłowiański wpływały języki ludów sąsiednich, zwłaszcza germańskie  (gocki) i celtyckie, jak też irańskie (scytyjski), tureckie i ugrofińskie.

Fakt ten, a także różne rozumienie procesów językowych przez różnych lingwistów, jest przyczyną istnienia różnych rekonstrukcji form prasłowiańskich. Niektórzy próbują wyróżniać kilka faz rozwojowych tego języka, najczęściej trzy, nie jest to jednak podejście powszechne.


Przed pierwszą palatalizacją system głosek języka prasłowiańskiego wyglądał najprawdopodobniej następująco: p, b, v (dwuwargowe lub u niesylabiczne), m, t, d, s, z, n, l, r, j, k, g, x (ch); i, ī, u, ū, e, ē, a, ā, ei, eu, ai, au, oraz najprawdopodobniej samogłoski nosowe ę i ą, szczególnie przed spółgłoskami szczelinowymi i na końcu wyrazu. Nie istniały wówczas sylabiczne r, l (w dialektach wschodniosłowiańskich najpewniej nigdy nie zaistniały), lecz grupy ir, ur, il, ul.

Przemiany samogłosek przy powstaniu języka prasłowiańskiego

i1 < PIE *ī, *ei,
i2 < *ai zredukowane (*ăi lub *ui) < PIE *ai, *oi,
ь < *i < PIE *i, czasem także ze zredukowanego PIE *e,
e < PIE *e,
ę < PIE *en, *em,
ě1 < PIE ē,
ě2 < *ai < PIE *ai, *oi,
a < *ā < PIE *ā, *ō,
o < *a < PIE *a, *o, *ə (w sylabach wewnętrznych *ə zanikło bez śladu),
ǫ (ą) < *an, *am < PIE *an, *on, *am, *om,
ъ < *u < PIE *u, czasem także ze zredukowanego PIE *o
y < PIE *ū
u < *au < PIE *au, *ou (PIE *eu rozwinęło się prawdopodobnie w *jau, z czego prasłowiańskie ju)

Samogłoski i2, ě2 powstały później niż i1, ě1. W końcowej fazie istnienia języka prasłowiańskiego obie samogłoski par i1, i2 oraz ě1, ě2 wymawiane były już jednakowo, wcześniej jednak wywołały różne zmiany poprzedzających spółgłosek tylnojęzykowych, por. niżej.

Przemiany spółgłosek przy powstaniu języka prasłowiańskiego

  • p < PIE *p;
  • b < PIE *b, *bh;
  • t < PIE *t;
  • d < PIE *d, *dh;
  • k < PIE *k, *kw;
  • g < PIE *g, *gh, *gw, *gwh;
  • s < PIE *s, *k´;
  • z < PIE *g´, *g´h (rzadko także z < PIE *s [z] przed spółgłoską dźwięczną);
  • x < PIE *s po *r, *u, *k, *i, prawdopodobnie także po *l;
  • m < PIE *m;
  • n < PIE *n;
  • l < PIE *l;
  • r < PIE *r;
  • v < PIE *w;
  • j < PIE *j.
W niektórych wyrazach prasłowiańskie x rozwinęło się z innych dźwięków PIE, np z grup *kH, *ks, *sk.
Na końcu wyrazu spółgłoski często zanikały (ewentualnie pojawiał się jer, jak w (j)azъ < *e:g^h), co dało początek zasadzie sylaby otwartej.

Ponadto:

  • c´ < k (II palatalizacja);
  • ʒ´ (dz´) < g (II palatalizacja);
  • s´ < x (II palatalizacja);
  • č < kj, k (I palatalizacja);
  • šč < stj, skj, sk (I palatalizacja);
  • žǯ (ždž) < zdj, zgj, zg (I palatalizacja);
  • š < sj, xj, x (I palatalizacja);
  • ž < zj, gj, g (I palatalizacja).

Procesy fonetyczne w okresie prasłowiańskim

Palatalizacje

k, g, x > č, ǯ (dž), š przed i1, ě1, e, ę, ь, j i sonantami l´, r´(ǯ uprościło się potem do ž wszędzie, w niektórych językach z wyjątkiem pozycji po z); zachodziła w III – VI w.n.e.;
k, g, x > c´, ʒ´ (dz´), s´ przed i2, ě2 ( zmieszało się potem z s lub š w poszczególnych dialektach słowiańskich, ʒ´ (dz´) uprościło się do z, z wyjątkiem m.in. polskiego); zachodziła ok. VI-VII w.n.e.;
k, g, x > c´, ʒ´ (dz´), s´ po samogłoskach przednich (i, ь, ě, e, ę) i sonantach l´, r´ ? – w przeciwieństwie do dwóch poprzednich miała charakter postępowy i zachodziła niekonsekwentnie, tylko w niektórych wyrazach; zachodziła ok. VIII w. n.e.
sj, zj > š, ž;
tj, dj przetrwały i rozwijały się rozmaicie w poszczególnych dialektach (w grupie zachodniosłowiańskiej w c´, ʒ´ (dz´));
stj, zdj > šč, žǯ (ždž);
kj, gj, xj > č, ǯ (dž), š (następnie ǯ (dž) > ž);
skj, zgj > šč, žǯ (ždž);
rj, lj, nj przetrwały do końca epoki prasłowiańskiej, następnie rozwinęły się w r´, l´, n´;
pj, bj, vj, mj przetrwały do końca epoki prasłowiańskiej, następnie rozwinęły się w pl´, bl´, vl´, ml´ w większości dialektów (zasięg tej zmiany jest przedmiotem dyskusji)

(Analogicznie np. w języku litewskim t, d przed i niezgłoskotwórczym jest zastępowane przez č, dž[5].)

ky, gy > k’i, g’i
ke, ge > k’e, g’e

zachodziła ok. XV w.

Uproszczenie grup spółgłoskowych

-gti, -kti > -c´i (w grupie zachodniej, ogólnie kt (również < gt) w pozycji pierwszej palatalizacji rozwijało się jak tj)

ps. mogti > moc´i ? > pol. móc, ale ps. moglъ > pol. mógł
ps. pekti > pec´i ? > pol. piec, ale ps. peklъ > pol. piekł
-dti, -tti > -sti

ps. jědti > jěsti > pol. jeść, ale ps. jědlъ > pol. jadł
ps. pletti > plesti > pol. pleść, ale ps. pletlъ > pol. plótł
pn, bn > n, stn > sn, bv > b

ps. sъpnъ (sъpati (>pol. spać) + -nъ) > sъnъ > pol. sen (ale ps. sedmь > pol. siedem)

Przemiany samogłosek

Po spółgłoskach miękkich (j, č, ž, š) o, y, ъ > e, i, ь. Natomiast ě > a (časъ < čěsъ). Stąd pochodzi różnica między odmianą w tematach na -o-, -a- a -jo-, -ja-.

W późniejszym okresie kъnę > kъnędzь (ksiądz)

Prejotacja i prelabializacja

W nagłosie (na początku wyrazów) przed i, ь, ě, e, ę, pojawiło się j. Analogicznie przed y, ъ pojawiło się w > v, co świadczy o tym, że y wówczas jeszcze brzmiało jak ū, a ъ jak u krótkie.

(…)

…..

Stało się to jakoś, ale szczególnie wśród tzw. Polaków, mimo, że dotyczy to mieszkańców terenów co najmniej między tzw. Łabą, a Prypecią… Mam na myśli takie pas, który pokrywa się z największą procentową ilością R1a… Robert pewno wie, co mam na myśli…

DaC’ DaT+eK

W j. polskim występują OBIE POSTACIE dźwięków i rdzeni, patrz D+, DC i DT, z tym słów opartych na tej ostatniej postaci rdzenia D+ jest MNIEJ, niż słów opartych o postać wysokoenergetyczną DC


Na tej podstawie twierdzę, że w języku Pra-Słowiańskim istniała pierwotna wysokoenergetyczna postać rdzenia DC, która nie powstała już później z tego jakiegoś średniowiecznego „wysokouenergetycznienia” pierwotnej niżej energetycznie postaci DT, jak to twierdzi ofitzjalna allo-allo naukofa wykładnia.

Dodatkowo dziwnie jakoś jakaś tzw. palatalizacja nie zaszła np. tu:

Dać / DaC’ > Dat / DaT > Datek / DaT+eKa nie Daćek / DaC’+eK, czy Daciek  / DaC+ieK,.. 

jeśli to komuś robi jakąś różnicę… i nie jest to jedyny taki przypadek…


A na razie resztę tych bredni pomijam milczeniem, patrz np.:

(…)

Leksyka wspólna z innymi językami

z językami wczesnogermańskimi

xlěbъ (por. ang. loaf), xlěvъ, měčь, stьklo, šelmъ (por. ang. helmet), plugъ (por. ang. plough), lěkъ (por. ang. leech)

z późniejszymi językami germańskimi

pěnędzь (por. ang penny, swn. pening), kъnędzь (por. ang. kingswn. kuning), istъba (por. swn. stuba) tjudjь (por. goc. þiuda)

zapożyczenia z greki i łaciny

kupiti (goc. kaupōn, łac. caupō [właściwie z etruskiego]), dъska (swn. tisk), čeršn’a (ang. cherry, łac. ceresia), osьlъ (łac. asinus, goc. asilus), velьbǫdъ (gr. elephas, goc. ulbandus)

bezpośrednie zapożyczenia z greki i łaciny

konopja (łac. canapis), poganъ (łac. paganus), kоlęda (łac. calendae), korabjь (biz. karábion), polata (biz. palátion)

z językami tureckimi

xomǫto, kъnęga/kъniga, kolpakъ/klobukъ

z językami dackimi i północnotrackimi

mogyla, kurhan (dac. kurgan)

(…)

A,.. Przypominam, że Dawaniem / DaW+aNieM  zajmę się w następnej części… i wcale nie ostatniej… 🙂

…..

DN / Dan / DaN / DN+ieC’…

Każdy Dzień, to Dziwny Dany Dar…

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/dnie%C4%87

dnieć (język polski)

dnieje (1.1)
znaczenia:

czasownik przechodni niedokonany (dk. brak)

(1.1) stawać się dniem
odmiana:
(1.1)

rzad. poet. koniugacja III

przykłady:
(1.1)  Cóżlubaprawdaże jeszcze nie dnieje?  Odniejednieje! Idźśpiesz sięuciekaj![1]
(1.1) (…) i choć czasem • ze zdzi­wienia prze­cieram oczy • za­kamar­ki duszy me­lan­cho­lią ścielę • by nie zab­rakło słów do spełnienia nocy • prze­cież naj­piękniej •  w twoich ra­mionach dnieję[2]
kolokacje:
(1.1) noc dnieje
synonimy:
(1.1) świtaćrozwidniać się
antonimy:
(1.1) zmierzchać
wyrazy pokrewne:
rzecz. dzień mdzionek mdnienie ndziennik mdzienniczek mdniówka fdziennikarz mdziennikarka fdziennikarstwo ncodzienność f
przym. dziennycodziennydziennikowydziennikarskidniówkowyniecodzienny
przysł. dzienniecodzienniedniówkowoniecodziennie
etymologia:
(1.1) pol. dzień
uwagi:
(1.1) z formalnej strony to czasownik ułomny występujący w formach odmienionych zwykle tylko jako „dnieje”, „dniało” albo w bezokoliczniku, który w połączeniu z innymi czasownikami tworzy orzeczenie złożone („zaczyna dnieć”, „powinno dnieć” itp.); pozostałe formy fleksyjne raczej potencjalne, spotykane tylko w języku poetyckim
tłumaczenia:
źródła:
  1. Skocz do góry Wiliam Szekspir Romeo i Julia, tłum. Józef Paszkowski
  2. Skocz do góry Gracjaa Kilka słów do spełnienia…

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/dnie%C4%87

dnieć

Polish

Etymology

From Proto-Slavic *dьněti.

Pronunciation

IPA(key)/dɲɛt͡ɕ/

Verb

dnieć impf

  1. (intransitive) to dawn

Conjugation

Synonyms

Antonyms

Related terms

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/den#cs

den (język czeski)

wymowa:
wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

(1.1) dzień
odmiana:
(1.1)

antonimy:
(1.1) noc
wyrazy pokrewne:
przym. denní
przysł. denně
związki frazeologiczne:
bílý den • dělat si dobrý den • den otevřených dveří • hledat včerejší den • jako den a noc • jeho dny jsou sečteny • soudný den • ve dne v noci • žít ze dne na den • przysłowianechval dne před večerem • Řím nebyl postaven za jeden den

…..

https://pl.wikisource.org/wiki/S%C5%82ownik_etymologiczny_j%C4%99zyka_polskiego/dzie%C5%84

dzień, dniowytydzieńtydniowy (p.); dzienny (całodzienny), dzieńnikdziennikarzdniowaćdniówka,  jednodniówkadzionek, z mylnem io, zamiast *dzienek, porówn. piesek (a z równą myłką  wioskaczostka, zam. wieskaczestka). Prasłowo; tak samo u wszystkich Słowian; cerk. dĭńdĭnnica, ‘jutrzenka’, rus. dieńszczik (niby ‘dyżurny’), serb. danica, ‘jutrzenka’, czesk. dendennicerozedniti se; lit. diena, prus. deinan, ‘dzień’, ind. dina-, ‘dzień’, łac.  nun-dinae, ‘targ na dziewięć dni’; goc. sin-teins, ‘codzienny’; pień ten sam co w łac. diesdiurnus (stąd dijurnista), od pnia diw-, ‘błyszczeć’, ‘jaśnieć’.

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/dzie%C5%84

dzień (język polski)

wymowa:
wymowa ?/iIPA[ʥ̑ɛ̇̃ɲ]AS[ʒ́ė̃ń], zjawiska fonetyczne: zmięk.• podw. art.• nazal.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) okres od świtu do zmierzchu
(1.2) okres pomiędzy dwiema kolejnymi północamidata
(1.3) określony termindata
(1.4) przen. odległość możliwa do przebycia w ciągu jednej doby
(1.5) przen. (tylko w liczbie mnogiej) czas życia

rzeczownik, rodzaj żeński

(2.1) daw. barć leśna w żywym drzewie[1]
odmiana:
(1.1–4)

(1.5) blp;

(2.1)

przykłady:
(1.1) Po nocy zawsze jest dzień.
(1.1) Dziś jest wyjątkowo słoneczny dzień.
(1.2) Jaki dziś jest dzień?
(1.2) Co pan robił tego dnia?
(1.4) Jeśli będziemy jechać tym samym tempemto mamy przed sobą już tylko dwa dni drogi.
(1.5) Obiecujęże będę cię kochał do końca moich dni.
(2.1) Człowiekaby ułatwić sobie podbieranie miodupoczął w całych drzewach wydrążać sztuczne dziupleczyli wydziaływać jedziaća stąd drzewo takie w języku polskim nazwano dzienią lub drzewem dzianem[6]
składnia:
(1.2) dzień + liczebnik porządkowy + miesiąc w dopełniaczu
kolokacje:
(1.1) po dziś dzień • pora dnia
(1.2) dzień zakochanych • Międzynarodowy Dzień Kobiet • pierwszy dzień wiosny
(1.4) dzień drogi/jazdy
synonimy:
(1.1) dzionek
(1.2) doba
(1.5) życie
(2.1) daw. dzieniadaw./gw. dzieniedaw. dzienno
antonimy:
(1.1) noc
wyrazy pokrewne:
(1.1–5)
rzecz. dziennik mdzienniczek mdziennikarz mdziennikarka fdziennikarstwo ncodzienność fdniówka fdnienie n

zdrobn. dzionek m
czas. dnieć ndk.
przym. dziennycodziennydziennikarski
przysł. dzienniecodziennie
związki frazeologiczne:
cały boży dzień • ciche dni • dzień dobry • dzień i noc • dzień otwarty • dzień polarny • dzień roboczy • dzień trzech wiedźm • gw. kuse dni • lada dzień • mieć zły dzień • po dziś dzień • podobny jak dzień do nocy • szukać wczorajszego dnia • w biały dzień • żyć dniem dzisiejszym • żyć z dnia na dzień
przysłowia: nie chwal dnia przed zachodem słońca • Katarzyny dzień jaki, cały grudzień taki • na święty Tomasz dzień się z nocą sili, mniej nocy, więcej dnia będzie po chwili

etymologia:

prasł. *dьnь[7] < praindoeur. *dins, od rdzenia *di- → świecić

uwagi:
(1.1–5) Wyrażenie „dzień czasu” jest niepoprawne[8].
(1.1–5) W połączeniu z liczebnikami poprawna jest jedynie forma liczby mnogiej „dni” („dwa dni”, nie „dwa dnie”)[4].
(1.1–5) Dawna forma miejscownika „dnie” używana jest obecnie tylko w wyrażeniu „we dnie i w nocy”[4].
tłumaczenia:
źródła:
  1. Skocz do góry publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło dzień w: Słownik języka polskiego, red. Jan Karłowicz, Adam Kryński, Władysław Niedźwiedzki, t. I, s. 645, Warszawa 1900–1927.
  2. ↑ Skocz do:2,0 2,1 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Porada „dni czy dnie?” w: Poradnia Językowa PWN.
  3. Skocz do góry Jak brzmi celownik liczby pojedynczej rzeczownika dzień? w: Poradnia językowa UŚ.
  4. ↑ Skocz do:4,0 4,1 4,2 Słownik poprawnej polszczyzny PWN, red. Witold Doroszewski, s. 143, Warszawa, Polskie Wydawnictwo Naukowe, 1980, ISBN 83–01–03811-X.
  5. Skocz do góry Zygmunt Saloni, Marcin Woliński, Robert Wołosz, Włodzimierz Gruszczyński, Danuta Skowrońska, Słownik gramatyczny języka polskiego na płycie CD, Warszawa, 2012, ISBN 978–83–927277–2-9.
  6. Skocz do góry Hasło Barć w: Zygmunt Gloger, Encyklopedia staropolska, 1900–1903.
  7. Skocz do góry Joachim Herrmann, Die Slawen in Deutschland, Berlin, Akademie-Verlag, 1985.
  8. Skocz do góry Jan Miodek, Słownik ojczyzny polszczyzny, oprac. Monika Zaśko-Zielińska, Tomasz Piekot, wydawnictwo Europa, Wrocław 2002, s. 177.

UWAGA! Ten odtfoszony *di-, to nic innego, jak Nasze Pra-Słowiańskie Dnieć / DN+ieC’, Dnieje / DN+ieJe, itp!


…..

https://en.wiktionary.org/wiki/dzie%C5%84

dzień

Polish

Etymology

From Proto-Slavic *dьnь (day).

Pronunciation

Noun

dzień m inan (diminutive dzionek)

  1. day
  2. daytime

Declension

Synonyms

(day):

Antonyms

(daytime):

Derived terms

Related terms

Further reading

  • dzień in Polish dictionaries at PWN

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Slavic/d%D1%8Cn%D1%8C

Reconstruction:Proto-Slavic/dьnь

Proto-Slavic

Etymology

From Proto-Balto-Slavic *dein-/*din-, from Proto-Indo-European (see *dyew-):

Baltic cognates include Lithuanian dienà (day)Latvian dìena (day)Old Prussian dēinā  (day) (Asg. deinan).

Indo-European cognates include Sanskrit दिन  (dinaday)Latin nun-dina (market day)Old Irish denus (spatium temporis)Proto-Germanic *tīnaz (day)Albanian ditë (day) (< *din-të). From the *dyew- root, Latin diēs (day)Old Irish die (day)Old Armenian տիւ (tiwday, daytime).

Noun

*dь̑nь m

  1. day

Declension

Accent paradigm c.

Derived terms

Descendants

References

  • Derksen, Rick (2008) Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 4), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 134
  • Vasmer, Max (1964–1973), “день”, in Etimologičeskij slovarʹ russkovo jazyka [Etymological Dictionary of the Russian Language] (in Russian), translated from German and supplemented by Trubačev O. N., Moscow: Progress
  • Černyx, P. Ja. (1999), “день”, in Istoriko-etimologičeskij slovarʹ russkovo jazyka [Historical-Etymological Dictionary of the Russian Language] (in Russian), volume 1, 3rd reprint edition, Moscow: Russkij jazyk, page 241
  • Trubačev O. N., editor (1978), “*dьnь”, in Etimologičeskij slovarʹ slavjanskix jazykov [Etymological dictionary of Slavic languages] (in Russian), volume 05, Moscow: Nauka, page 213f

UWAGA! PIE=PS D>T, patrz: Proto-Germanic *tīnazOld Armenian տիւ (tiw)…


…..

https://sjp.pl/odzienie

odzienie

przestarzale: to, w co się człowiek odziewa; okrycie, odzież, ubranie

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/odzienie

odzienie (język polski)

wymowa:
[uwaga 1] IPA[ɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲɛ]AS[oʒ́ė̃ńe], zjawiska fonetyczne: zmięk.• podw. art.• nazal.• -ni…
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) daw. tow co człowiek ubiera sięubranieodzież
(1.2) st.pol. zbroja[1]
odmiana:
(1.1) blm[2],

kolokacje:
(1.1) odzienie letnie / zimowe • wytworne / świąteczne odzienie • włożyć odzienie
synonimy:
(1.1) ubranieodzież
wyrazy pokrewne:
rzecz. odzieniecodzież
czas. odziać
przym. odziany
uwagi:
(1.1) kolokacje: „założyć odzienie” i „ubrać odzienie” są niewłaściwe, a poprawna forma to: „włożyć odzienie”[2].
  1. Skocz do góry jeśli nie zaznaczono inaczej, jest to wersja odpowiadająca współczesnym standardom języka ogólnopolskiego
źródła:
  1. Skocz do góry Zenon Klemensiewicz, Historia języka polskiego, PWN, Warszawa 2002, s. 135.
  2. ↑ Skocz do:2,0 2,1 Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, red. Andrzej Markowski, s. 586, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, ISBN 83–0113111-X.

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Indo-European/dyew-

Reconstruction:Proto-Indo-European/dyew-

Proto-Indo-European

Root

*dyew-[1]

  1. to be bright
  2. skyheaven

Derived terms


Some derivations have undergone metathesis of the root, giving *deyw-.


References

  1. ^ Ringe, Don (2006) From Proto-Indo-European to Proto-Germanic, Oxford University Press

Further reading


UWAGA! Dziw / DziWDziwić / DziW+iC’Dziwny / DziW+NyOdziewać / o+DzieW+aC’, itp. Omówię znaczenie tego rdzenia i słów na nim opartych w kolejnych częściach tego wpisu, przy okazji wywodzenia Dawać / DaW+aC’, jako wielokrotnego i niedokonanego Dać / DaC’.


…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Category:Terms_derived_from_the_PIE_root_*dyew-

Category:Terms derived from the PIE root *dyew-

Subcategories

This category has the following 26 subcategories, out of 26 total.


UWAGA! Słowiańskich słów wywiedzionych z tego rdzenia… dziwnie brak… Dziwne? 


…..

https://en.wiktionary.org/wiki/da%C5%84#Old_Polish

dań

Old Polish

Etymology

From Proto-Slavic *danь, from Proto-Indo-European *deh₃nis, from *deh₃- (to give).

Noun

dań f

  1. tributeransom

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/dany

dany (język polski)

wymowa:
IPA[ˈdãnɨ]AS[dãny], zjawiska fonetyczne: nazal. wymowa ?/i
znaczenia:

czasownik, forma fleksyjna

(1.1) imiesłów przymiotnikowy bierny od czasownika: dać

przymiotnik

(2.1) teno którym się mówiomawianytenktórego dotyczy sprawa

rzeczownik, forma fleksyjna

(3.1) M. lm od: dan
odmiana:
(2.1)

przykłady:
(1.1) Żadna rzecz nie jest nam dana raz na zawsze.
(2.1) Piotr często pisze recenzje różnych sztuk teatralnychale nigdy nie przychodzi na dane przedstawienie.
(3.1) A w karate to ja mam już cztery dany.
synonimy:
(2.1) omawianyznanywiadomy
wyrazy pokrewne:
(2.1) rzecz. dane
tłumaczenia:
(1.1) zobacz listę tłumaczeń w hasłach: dawaćdać

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/dany

Lower Sorbian

Pronunciation

Participle

dany

  1. past passive participle of daś

Declension


Polish

Pronunciation

Adjective

dany m (not comparable)

  1. given

Declension

Related terms

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Slavic/dan%D1%8C

Reconstruction:Proto-Slavic/danь

Proto-Slavic

Etymology

From Proto-Balto-Slavic *dōˀnis, from Proto-Indo-European *deh₃nis, from *deh₃- (to give). Cognate to Lithuanian duõnis (gift).

Noun

*danь f

  1. tributetax

Declension

Descendants

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/dane

dane (język polski)

wymowa:
IPA[ˈdãnɛ]AS[dãne], zjawiska fonetyczne: nazal. wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj niemęskoosobowy, liczba mnoga

(1.1) wiadomościinformacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeńprzekonańwniosków
(1.2) informacje na temat jakiejś osoby
(1.3) zbiór informacji przetwarzanych elektronicznie lub składowanych na nośnikach
odmiana:
(1.1–3)

przykłady:
(1.2) Pisząc list na kopercie musisz podać dane odbiorcy.
kolokacje:
(1.2) bank danych
(1.3) baza danych • lotn. rejestrator danych • brak danych • dane GPS
synonimy:
(1.1) źródła
(1.3) informacje
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/dane

dane

Polish

Polish Wikipedia has an article on: dane

Pronunciation

Noun

dane pl

  1. data

Declension

Related terms

Further reading

  • dane in Polish dictionaries at PWN

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/danie

danie (język polski)

dania (1.1)
wymowa:
posłuchaj „dania” ?/iIPA[ˈdãɲɛ]AS[dãńe], zjawiska fonetyczne: zmięk.• nazal.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pojedyncza potrawa składająca się na posiłek
(1.2) rzecz. odczas. od: dać
odmiana:
(1.1)

(1.2)

przykłady:
(1.1) Ta restauracja podaje tylko dania wegetariańskie.
(1.2) Danie komuś łapówki jest tak samo złe jak jej przyjęcie.
kolokacje:
(1.1) danie jarskie / barowe / firmowe • obiad z trzech dań • pierwsze / drugie / trzecie / … danie • dania kuchni włoskiej / francuskiej • danie na wynos • karta dań • przygotować / przyrządzić / zrobić / podać / postawić na stole / zjeść / skonsumować danie
synonimy:
(1.1) potrawa
(1.2) wręczenie
antonimy:
(1.2) wzięcieprzyjęcie
wyrazy pokrewne:
rzecz. dawanie ndawca mdawczyni fdawstwo ndanina fpodawanie nrozdanie n
czas. dać dk.dawać ndk.podawać ndk.
przym. jednodaniowy
tem. słow. -daniowy
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/danie

danie

Polish

Pronunciation

Noun

danie n

  1. course (dish)

Declension

Noun

danie n

  1. verbal noun of dać

Declension

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/dodanie

dodanie (język polski)

wymowa:
IPA[dɔˈdãɲɛ]AS[dodãńe], zjawiska fonetyczne: zmięk.• nazal.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzecz. odczas. od: dodać
odmiana:
(1.1) blm,

antonimy:
(1.1) niedodanie
wyrazy pokrewne:
czas. dodać

UWAGA! Dodać / Do+DaC’ było już omawiane we wcześniejszym wpisie przy okazji Dać / DaC’.


…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/nadanie

nadanie (język polski)

wymowa:
IPA[naˈdãɲɛ]AS[nadãńe], zjawiska fonetyczne: zmięk.• nazal. wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzecz. odczas. od: nadać
(1.2) hist. dokument potwierdzający ofiarowanie dóbrprzyznanie przywilejówpraw itp.
(1.3) hist. toco jest przedmiotem nadania (1.2)
odmiana:
(1.1) blm,

(1.2–3)

synonimy:
(1.3) donacjauposażenie
wyrazy pokrewne:
rzecz. nadawanie nnadawca mnadawczyni fnadajnik mnadawnictwo nnadawacz m
czas. nadać dk.nadawać ndk.
przym. nadawczy
tłumaczenia:

…..

https://sjp.pwn.pl/sjp/oddanie;2492835.html

oddanie

1. «całkowite poświęcenie się komuś i uległość wobec tej osoby»
2. «poświęcenie się jakiemuś zajęciu lub jakiejś idei z gorliwością i zapałem»

…..

https://sjp.pwn.pl/slowniki/oddanie.html

oddanie

1. «całkowite poświęcenie się komuś i uległość wobec tej osoby»
2. «poświęcenie się jakiemuś zajęciu lub jakiejś idei z gorliwością i zapałem»
1. «zwrócić coś właścicielowi»
2. «przekazać coś komuś lub gdzieś w jakimś celu»
3. «dostarczyć coś komuś»
4. «wyrzec się czegoś na czyjąś korzyść»
5. «umieścić kogoś gdzieś»
6. «sprzedać coś»
7. «odwzajemnić się komuś czymś»
8. «przedstawić lub wyrazić coś w odpowiedni sposób»
9. «wydalić coś z organizmu»
1. «gotów do poświęceń na rzecz kogoś lub czegoś»
2. «zaabsorbowany czymś»

Synonimy

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/oddanie

oddanie (język polski)

wymowa:
wymowa ?/iIPA[ɔdˈːãɲɛ]AS[o•dãńe], zjawiska fonetyczne: zmięk.• nazal.• gemin.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzecz. odczas. od: oddawać
(1.2) wiernośćpoświęcenie określonej sprawieidei lub osobie
(1.3) oddanie się – pozostawanie do dyspozycji innej osoby (lub osób, np. policji)
odmiana:
(1.1–3)

wyrazy pokrewne:
czas. oddawaćoddać
rzecz. oddawanie n
przym. oddany
tłumaczenia:

…..

https://pl.wikipedia.org/wiki/Podanie

Podanie

To jest strona ujednoznaczniająca. Poniżej znajdują się różne znaczenia hasła: Podanie.

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/podanie#pl

podanie (język polski)

wymowa:
IPA[pɔˈdãɲɛ]AS[podãńe], zjawiska fonetyczne: zmięk.• nazal. wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) pismo z prośbą skierowane do władz[1]
(1.2) praw. adm. pismo osoby fizycznej lub prawnej (stronypowodujące wszczęcie postępowania administracyjnego lub podatkowego
(1.3) lit. opowieść o przeszłości przekazywana w ustnej formie z pokolenia na pokoleniezob. też podanie (literatura) w Wikipedii
(1.4) sport. przekazanie piłki w grach zespołowych
(1.5) rzecz. odczas. od: podać
odmiana:
(1.1–4)

(1.5)

przykłady:
(1.1) Złożyłam podanie do dziekana.
(1.2) Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osobyod której pochodzijej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych.[2]
(1.2) Napisałem podanie o umorzenie sprawy.
(1.5) Czy mogę cię prosić o podanie cukru?
składnia:
(1.1) podanie o + B. (coś) • podanie do + D. (kogoś)
(1.3) podanie o + Ms. (kimś, czymś)
(1.4) podanie do + D. (kogoś)
kolokacje:
(1.1) złożyć / napisać / przyjąć / odrzucić podanie • podanie o pracę
(1.2) wnosić / wnieść / złożyć / składać / kierować / skierować podanie • przekazać podanie według właściwości • rozpatrywać podanie
synonimy:
(1.1) prośbapetycjawniosek
(1.3) legenda
hiperonimy:
(1.1–2) pismo
(1.3) opowieść
hiponimy:
(1.3) klechda
wyrazy pokrewne:
czas. podawać ndk.podać dk.dawać ndk.dać dk.
przym. podaniowy
rzecz. podawanie n

zdrobn. podanko n
uwagi:
zob. też podanie w Wikipedii
tłumaczenia:
źródła:
  1. Skocz do góry publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana płatna rejestracja Hasło podanie w: Uniwersalny słownik języka polskiego, red. Stanisław Dubisz i Elżbieta Sobol, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. Skocz do góry Art. 63 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/podanie

podanie

Polish

Pronunciation

Noun

podanie n

  1. petitionapplication, a written request
  2. (ball games) pass, transfer of the ball to another player
  3. legendtale
  4. verbal noun of podać

Declension

…..

https://sjp.pwn.pl/doroszewski/wdanie;5514471.html

wdanie

…..

https://sjp.pl/wdanie

wdanie

wdać

1. szyjąc, przymarszczyć dłuższą część tkaniny w celu równego zszycia jej z drugą częścią;
2. wdać się:
a) wziąć w czymś udział, przyłączyć się do czegoś;
b) wmieszać się do czegoś;
c) zająć się czymś przez dłuższy okres;
d) być podobnym do kogoś, odziedziczyć po kimś jakieś cechy; wrodzić się;
e) o czymś niepożądanym, np. zjawisku: zaistnieć

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/wydanie

wydanie (język polski)

wymowa:
IPA[vɨˈdãɲɛ]AS[vydãńe], zjawiska fonetyczne: zmięk.• nazal. wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzecz. odczas. od: wydać
(1.2) druk. wszystkie egzemplarze danego dzieła wydrukowane z tego samego składu drukarskiego
odmiana:
(1.1)

(1.2)

kolokacje:
(1.2) rok wydania
antonimy:
(1.1) niewydanie
wyrazy pokrewne:
rzecz. wydawnictwo nwydawca moswydawka fwydawanie ndk.
czas. wydatkowaćwydawać ndk.wydać dk.
tłumaczenia:

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/rozdanie

rozdanie (język polski)

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzecz. odczas. od: rozdać
(1.2) uroczystość wręczania nagród konkursowych lub dyplomów
(1.3) rozdzielenie stanowisk lub funkcjizwykle według pewnego klucza
(1.4) rozdzielenie kart między graczy
(1.5) runda gry w karty
odmiana:
(1.1) blm,

(1.2–5)

przykłady:
(1.1) Rozdanie słodyczy przed obiadem było błędembo dzieci nie chciały jeść zupy.
(1.2) Na tegorocznym rozdaniu Oscarów uhonorowano jednego Polaka.
(1.3) Po zwycięskich wyborach zawsze przychodzi rozdanie posad między swoich.
(1.4) W brydżupo rozdaniu kart następuje licytacja.
(1.5) W tym rozdaniu atu  piki.
składnia:
(1.1) rozdanie + D. lm
(1.2) rozdanie + D. lm
(1.3) rozdanie + D. lm
(1.5) rozdanie + D. lm
kolokacje:
(1.2) rozdanie nagród / dyplomów / świadectw
antonimy:
(1.1) nierozdaniezebranie
wyrazy pokrewne:
rzecz. rozdawanie nrozdawnictwo ndawanie ndanie ndawca m
czas. rozdawać ndk.rozdać dk.dawać ndk.dać dk.
przym. rozdawniczy
tłumaczenia:

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/zdanie

zdanie (język polski)

wymowa:
IPA[ˈzdãɲɛ]AS[zdãńe], zjawiska fonetyczne: zmięk.• nazal. wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) gram. wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)
(1.2) opinia
(1.3) rzecz. odczas. od: zdać
odmiana:
(1.1–2)

(1.3) blm,

przykłady:
(1.1) Egzamin polegał na przetłumaczeniu dwudziestu zdań na język szwedzki.
(1.2) Jakie jest jego zdanie na temat książki?
kolokacje:
(1.1) zdanie złożone
(1.2) mieć / wyrażać zdanie
synonimy:
(1.2) opiniapogląd
antonimy:
(1.1) równoważnik zdania
meronimy:
(1.1) wyraz
wyrazy pokrewne:
rzecz.

zdrobn. zdanko n
przym. zdaniowy
czas. zdawać
związki frazeologiczne:
bez dwóch zdań
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/zdanie

zdanie

Polish

Pronunciation

Noun

zdanie n

  1. sentence (grammatically complete series of words consisting of a subject and predicate)
  2. opinion
  3. (logic) proposition (assertion which may be considered true or false)

Declension

Further reading

  • zdanie in Polish dictionaries at PWN

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/zadanie

zadanie (język polski)

wymowa:
IPA[zaˈdãɲɛ]AS[zadãńe], zjawiska fonetyczne: zmięk.• nazal. wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) cośco należy wykonać
(1.2) rzecz. odczas. od: zadać
odmiana:
(1.1)

(1.2)

przykłady:
(1.1) Dzisiaj mam dużo zadań do zrobienia i nie możemy się spotkać.
kolokacje:
(1.1) zadanie domowe • rozwiązać / wykonać zadanie • wywiązać się z zadania • postawić sobie za zadanie
synonimy:
(1.1) praca
wyrazy pokrewne:
rzecz. zadawanie nnazadawanie npozadawanie n

zdrobn. zadanko n
czas. zadawać ndk.zadać dk.nazadawać dk.pozadawać dk.
przym. zadaniowy
przysł. zadaniowo
związki frazeologiczne:
stanąć na wysokości zadania
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/zadanie

zadanie

See also: żądanie

Polish

Pronunciation

Noun

zadanie n

  1. taskjob
  2. exercise

Declension

Related terms

Further reading

  • zadanie in Polish dictionaries at PWN

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/danina

danina (język polski)

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) hist. świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu
(1.2) coś składanego w ofierze
synonimy:
(1.1) dańharaczpodatek
(1.2) trybut
wyrazy pokrewne:
rzecz. danie n
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/danina

danina

Polish

Etymology

From Old Polish dań (tribute, ransom).

Pronunciation

IPA(key)/daˈɲi.na/

Noun

danina f

  1. tribute

Declension

Derived terms


UWAGA! Dziać / DziaC’, Dziad / DziaD, Dziatki / DziaT+Ki, itp, będą omówione w oddzielnym wpisie!


…..

DaTa / DaTa , Datek / DaT+eK

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/data

data (język polski)

data (1.1)
wymowa:
IPA[ˈdata]AS[data] wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) umowne oznaczenie dniamiesiąca i rokukalendarzowy termin jakiegoś zdarzeniazob. też data w Wikipedii
(1.2) przest. czasepokaeraokres
(1.3) st.pol. datek
odmiana:
(1.1–2)

przykłady:
(1.1) W formularzu brakuje daty urodzenia.
(1.2) Był to typowy człowiek daty renesansu.
kolokacje:
(1) data urodzenia / ślubu / śmierci / publikacji • historyczna / wyznaczona data • napisać datę • zapisać coś pod datą
synonimy:
(1.2) doba (doby / w dobie)
hiperonimy:
(1.1) czas
holonimy:
(1.1) kalendarz
meronimy:
(1.1) dzieńmiesiącrok
wyrazy pokrewne:
rzecz. datowanie ndatacja fdatownik m
czas. datować ndk.
związki frazeologiczne:
być pod dobrą datą • być starej daty / człowiek starej daty • okrągła data
etymologia:
łac.[1]
tłumaczenia:
źródła:
  1. Skocz do góry Zenon Klemensiewicz, Historia języka polskiego, PWN, Warszawa 2002, s. 137.

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/data

data

Etymology

Borrowing from Latin data, nominative plural of datum (that is given), neuter past participle of  (I give)Doublet of date.

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/datum#Latin

datum

Latin

Etymology

Neuter past participle of .

Pronunciation

Noun

datum n (genitive datī); second declension

  1. giftpresent

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/do#Latin

do

Latin

Etymology

From Proto-Italic *didō, from Proto-Indo-European *dédeh₃ti, from the root *deh₃- (give). The reduplication was lost in Latin, but is preserved in the other Italic languages. A root aorist (from  Proto-Indo-European *déh₃t) is preserved in Venetic (doto); the other Italic perfect forms reflect a reduplicated stative, *dedai. However, the root aorist possibly served as the source of the Latin present forms.[1]

Cognates include Ancient Greek δίδωμι (dídōmi), Sanskrit ददाति (dádāti), Old Persian (dā-).

Pronunciation

Verb

 (present infinitive dareperfect active dedīsupine datum); first conjugationirregular

  1. giveq
  2. offerrender.
  3. yieldsurrenderconcede.

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/datek

datek (język polski)

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) pewna kwota przeznaczana na cele publiczne lub dobroczynne
(1.2) drobna kwota za wyświadczoną przysługę
kolokacje:
dać/dawać datek • hojny datek • ofiarować/ofiarowywać datek
synonimy:
(1.1) jałmużnaofiaraskładka
związki frazeologiczne:
nie patrz na datek, ale na serce
tłumaczenia:

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/dodatek

dodatek (język polski)

wymowa:
IPA[dɔˈdatɛk]AS[dodatek] wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) coś dodanegododatkowego
(1.2) inform. dodatkowa funkcjonalność programu komputerowego w postaci wtyczkiskórki itp.
odmiana:
(1.1–2)

kolokacje:
(1.1) dodatek nadzwyczajny • dodatek szkodliwy
wyrazy pokrewne:
czas. dodaćdodawać
przym. dodatkowydodatni
przysł. dodatkowo
związki frazeologiczne:
na dodatek • w dodatku
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/dodatek

dodatek

Czech

Pronunciation

Noun

dodatek m

  1. appendix (of a book)
  2. (law) amendment (correction or addition to a law)

Declension

Related terms


Polish

Pronunciation

Noun

dodatek m inan

  1. additionsupplement
  2. appendix (of a book)
  3. (computing) add-on

Declension

Derived terms

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/dodatkowy#pl

dodatkowy (język polski)

wymowa:
IPA[ˌdɔdatˈkɔvɨ]AS[dodatkovy], zjawiska fonetyczne: akc. pob. wymowa ?/i
znaczenia:

przymiotnik

(1.1) dodany do istniejącej wcześniej reszty
(1.2) niekoniecznytakiktórego brak nie zmieniłby ostatecznych wniosków
(1.3) pomocniczy
(1.4) nieplanowany
odmiana:
(1.1–4)

przykłady:
(1.1) Weź sobie dodatkową pracęto będziesz mieć mniej czasuale więcej zarobisz.
(1.2) Dodatkową jej zaletą był czarujący uśmiech.
(1.3) Dodatkowe kółka zapewniają większą stabilność.
(1.4) Dodatkowe wydanie gazety osiągnęło wielki nakład.
synonimy:
(1.1) bonusowyuzupełniającyuboczny
(1.2) nadmiarowynadwyżkowybonusowyuzupełniającyuboczny
(1.3) pomocniczywspomagającyrezerwowyuzupełniającyuboczny
(1.4) specjalnyokolicznościowy
antonimy:
(1.1) główny
(1.2) główny
(1.3) przeszkadzającygłówny
wyrazy pokrewne:
rzecz. dodatek m
czas. dodawać ndk.dodać dk.
przysł. dodatkowo
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/dodatkowy

dodatkowy

Polish

Etymology

dodatek +‎ -owy

Pronunciation

  • IPA(key)/dɔ.datˈkɔ.vɨ/

Adjective

dodatkowy m (not comparableadverb dodatkowo)

  1. additionalsupplementary

Declension

Further reading

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/podatek

podatek (język polski)

wymowa:
IPA[pɔˈdatɛk]AS[podatek] wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwaale również na rzecz Kościoławładcy
odmiana:
(1.1)

przykłady:
(1.1) W naszym kraju podatki  zbyt wysokie.
składnia:
(1.1) podatek od + D.
kolokacje:
(1.1) podatek dochodowy • podatek obrotowy • podatek od zysków kapitałowych • podatek od dochodów kapitałowych • podatek od czynności cywilnoprawnych • podatek rolny • podatek leśny • podatek od nieruchomości • podatek pogłówny • wyłudzenie podatku • unikanie podatków • podatek kościelny • podatek od towarów i usług
hiperonimy:
(1.1) daninaświadczenie
wyrazy pokrewne:
rzecz. podatnik mospodatniczka fopodatkowanie nopodatkowywanie n
czas. opodatkować dk.opodatkowywać ndk.
przym. podatkowypodatniczy
przysł. podatkowo
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/podatek

podatek

Polish

Pronunciation

Noun

podatek m inan

  1. tax

Declension

Derived terms

Further reading

  • podatek in Polish dictionaries at PWN

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/podatnik#pl

podatnik (język polski)

wymowa:
IPA[pɔˈdatʲɲik]AS[podatʹńik], zjawiska fonetyczne: zmięk. wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba zobowiązana do płacenia podatkówosoba płacąca podatki
odmiana:
(1.1)

przykłady:
(1.1) Czy francuscy podatnicy powinni płacić za szkołyświadczenia i szkoleniaaby rodziny Romów osiągnęły minimalny poziom życia akceptowany we Francji?[1]
wyrazy pokrewne:
rzecz. podatek mopodatkowanie nopodatkowywanie n
przym. podatkowy
tłumaczenia:
źródła:

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/podatny

podatny (język polski)

znaczenia:

przymiotnik

(1.1) ulegający z łatwością czemuś
(1.2) techn. łatwo podlegający obróbcewpływowi fizycznemu
odmiana:
(1.1–2)

przykłady:
(1.1) Osobie tak podatnej na środowisko należy przydzielić kuratora.
składnia:
(1.1–2) podatny na + B.
kolokacje:
(1.1) być podatnym • podatny grunt
(1.2) być podatnym
synonimy:
(1.1) nieodporny
(1.2) nieodpornyurabialny
antonimy:
(1.1) odporny
wyrazy pokrewne:
rzecz. podatność n
przysł. podatnie
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/podatny

podatny

Polish

Pronunciation

Adjective

podatny m (comparative podatniejszy or bardziej podatnysuperlative najpodatniejszy or najbardziej podatnyadverb podatnie)

  1. malleableflexible

Declension

…..

https://sjp.pl/przydatek

przydatek

1. uzupełnienie, dopełnienie do większej całości; dodatek;
2. dodanie, dołożenie czegoś;
3. zwykle w liczbie mnogiej: jajniki i jajowody

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/przydatny

przydatny (język polski)

wymowa:
IPA[pʃɨˈdatnɨ]AS[pšydatny], zjawiska fonetyczne: utr. dźw. wymowa ?/i
znaczenia:

przymiotnik

(1.1) mający zastosowanie
(1.2) pomocny
odmiana:
(1.1–2)

przykłady:
(1.1) Nie wyrzucaj pędzlabędzie przydatny do malowania ścian.
(1.2) Ten słowniczek będzie bardzo przydatny w czasie podróży po Europie.
składnia:
(1.1) przydatny + do + D.
kolokacje:
(1.1) przydatny do spożycia
synonimy:
(1.1) zdatny
(1.2) użytecznypożytecznypomocny
hiponimy:
(1.2) praktyczny
wyrazy pokrewne:
rzecz. przydatność f
czas. przydawać się ndk.przydać się dk.
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/przydatny

przydatny

Polish

Pronunciation

Adjective

przydatny m (comparative bardziej przydatnysuperlative najbardziej przydatny)

  1. useful

Declension

Synonyms

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/wydatek

wydatek (język polski)

wymowa:
IPA[vɨˈdatɛk]AS[vydatek] wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) kwotaktóra została wydana lub ma być wydana na coś
odmiana:
(1.1)

przykłady:
(1.1) Około 45% funduszy z podatku dochodowego jest przeznaczane na wydatki militarne.
kolokacje:
(1.1) spory / niewielki wydatek • zbędny wydatek • nagły wydatek
synonimy:
(1.1) przest. ekspens
antonimy:
(1.1) zarobek
hiperonimy:
(1.1) nakład
hiponimy:
(1.1) rozchód
wyrazy pokrewne:
rzecz. wydatkowanie nwydawanie n
czas. wydatkować ndk.wydać dk.wydawać ndk.
przym. wydatkowy
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/wydatek

wydatek

Polish

Pronunciation

Noun

wydatek m inan

  1. expense

Declension

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/mie%C4%87_zadatki

mieć

wymowa:
IPA[ˈmʲjɛ̇ʥ̑ zaˈdatʲci]AS[mʹi ̯ėʒ́ zadatʹḱi], zjawiska fonetyczne: zmięk.• podw. art.• udźw. międzywyr.• i → j 
znaczenia:

fraza czasownikowa

(1.1) mieć umiejętnościzdolności by coś robićwykonywać jakiś zawód
odmiana:
(1.1) zob. mieć, „zadatki” nieodm.
składnia:
(1.1) mieć zadatki + na + B. (kogoś lub coś)
uwagi:
zobacz też: Indeks:Polski – Związki frazeologiczne
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Slavic/dati

Reconstruction:Proto-Slavic/dati

Proto-Slavic

Etymology

From Proto-Balto-Slavic *dōˀtei, from Proto-Indo-European*deh₃- (to give). Cognate with Lithuanian dúoti, Latin  (I give), Ancient Greek δῶρον (dôrongift)δίδωμι (dídōmigive), Sanskrit ददाति (dádāti), Persian دادن‎ (dâdanto give).

Verb

*datipf (imperfective *davati)

  1. to give

Conjugation

Derived terms

Related terms

Descendants

…..

I to byłoby na tyle w tej części…

Reklamy

108 uwag do wpisu “120 Ja”/oND+aR lub Ja”/oN+Dar J/Z”a”/oNDzi, czyli Je”D+RNe Ja”/oND+Ra JiNDRy, czyli PRa-SL”oW+iaN’+SKie+Go Je”/eND+RuSia 08

  1. Przyciągnął mnie obrazek.
    dnieje widnieje
    dzień widzień
    Czy chodzi o to ze w dzień jest widno i widzimy?
    Czy to jest etymologia dla „widzieć” – „w dzień”, za dnia, kiedy jest jasno?

    Polubienie

    • Proszę Pana S, od czego pochodzi angielskie słowo wasp, niemieckie Wespe?

      Czy to może się stało od wysypki?
      No wiesz, swędzenie, świąd itp.

      Albo może bliżej duńskiego hveps (ś >> h) i lat. Vespula.
      Świerzb pronunciation zapisuje sie IPA: [ɕfʲjɛʃp], AS: [śfʹi ̯ešp]

      Wysypka świerzbi. Co lepsze?

      Polubienie

      • Czy ty też czujesz się bardziej Słowianinem niż Polakiem? Bo wymyśliłam sobie PIEjkę.

        Bardzo żałuję, ze wasza (ze Sławomirem) dyskusja obrała taki przebieg zamiast skoncentrować się na istocie.
        Czyli dżwiękach w nagłosie w ogóle.

        Tego nie wiem. Skąd to się wzięło, czy to pierwotne, czy korupcja, jakieś zjadanie dźwięków.
        Ale to jest obecne na północy.

        Jak światły, white, hvit, czy celtyckie gwyn.

        Mniejsza co częściej h, s, ś, ch, k, dz, dź, g, ć, ź itd.

        Np. snuć i nić. A po celtycku przędza jest snáth. Nawet słowo nie zkentumizowane.
        Albo sznur i hnutur.

        Porównaj cwał, kawaler, kobyła.

        Do czasu księcia, którego zrobiłam cesarzem, a Słowianie csarem, myślałam że nagłos był w PIE.
        A teraz czekam na twoją książkę, żeby to pojąć.

        Swiatło > wiatło > biatło > białto > biały

        Swider > Viader > Oder

        Czas przemija jak wremija (czas chyba po rosyjsku) p = b = w

        itd.

        Ale [śfʹi ̯ešp], hveps, Vespula dobre, co?

        Polubienie

        • (…) Czy ty też czujesz się bardziej Słowianinem niż Polakiem? Bo wymyśliłam sobie PIEjkę.(…)

          Przecież już to napisałem. Kto to jest Polak? Człowiek z obywatelstwem polskim, który chodzi do kościoła, itp?

          (…) Bardzo żałuję, ze wasza (ze Sławomirem) dyskusja obrała taki przebieg zamiast skoncentrować się na istocie.
          Czyli dżwiękach w nagłosie w ogóle. (…)

          Obawiam się, że bardzo źle zrozumiałaś, to co wynikło z tych dyskusji. A czy istotą tego były dźwięki w nagłosie, no to nie byłbym tego taki pewny. Istotą tego co sobie wymyślił Sławomir na podstawie twierdzeń allo-allo był dźwięk tzw. miękkie k’/K’, który wg niego miał początek wszystkim dźwiękom zapisywanym znakami, C, S, Z, Dz, itp. Przykro mi, ale nie umiał w żaden sposób obronić stoich twierdzeń. Stanęło na Smole / Z/S+MoLe, niby K+MoLe, itp. do której wtedy nie znalazłem źródłosłowu. Nie umiał obronić nic i tylko grzązł coraz bardziej. To nie było dobre, aczkolwiek było to logiczne niestety. Wymyślił sobie teorię i przykleił się do niej. Niestety nie sprawdziła się, ale to juz było dla niego zło… Z Adrianem Leszczyńskim było dokładnie tak samo. Przykro mi, ale mam to gdzieś i coraz głośniejsze wykrzykiwanie na Mię jakichś coraz dziwniejszych argumentów nie działa. A co do nagłosu, to powtarzam, że dźwięki z nagłosu mogą znikać, np. tzw. homeryckie (W)eiDe, czyli WieDza, lub być dodawane, no. W+e”/eNG+iel, czyli w j. ros. o”GoL, itp.

          (…) Tego nie wiem. Skąd to się wzięło, czy to pierwotne, czy korupcja, jakieś zjadanie dźwięków. Ale to jest obecne na północy. (…)

          Tak… na północy homeryckiej Hellady także… Daj spokój…

          (…) Jak światły, white, hvit, czy celtyckie gwyn. Mniejsza co częściej h, s, ś, ch, k, dz, dź, g, ć, ź itd. Np. snuć i nić. A po celtycku przędza jest snáth. Nawet słowo nie zkentumizowane. Albo sznur i hnutur. Porównaj cwał, kawaler, kobyła.(…)

          Tu wszędzie masz zwykły tzw. rough breathing, czyli ubezdźwięcznienie… To są dowody, że Sławomir i jego teoria skrzeczą, co mu pisałęm, a czego on nie chciał zrozumieć. On opisał późniejszy stan, kiedy to już KieN’ powstał z Z/S+ieMia, Ze MNie…

          (…) Do czasu księcia, którego zrobiłam cesarzem, a Słowianie csarem, myślałam że nagłos był w PIE. A teraz czekam na twoją książkę, żeby to pojąć. (…)

          Nie wiem, czy będę wiele pisał o traceniu czy też dokładaniu dźwięków do nagłosu, itp.

          (…) Swiatło > wiatło > biatło > białto > biały
          Swider > Viader > Oder
          Czas przemija jak wremija (czas chyba po rosyjsku) p = b = w
          itd.
          Ale [śfʹi ̯ešp], hveps, Vespula dobre, co? (…)

          Dobrze myślisz, ale uważałbym z takimi przemianami, bez dowodzenia,.. bo to może być odebrane, jako dowolna zamiana dźwięków… S>B/W, itp.

          Polubienie

      • Zobacz,
        heaven niebo nie wydają się podobne dopóki nie dodasz odpadniętych głosek.
        hneaven i hniebo, przy w = b pokazują podobieństwo, co nie?

        Polubienie

        • https://www.etymonline.com/word/heaven

          heaven (n.)
          Old English heofon „home of God,” earlier „the visible sky, firmament,” probably from Proto-Germanic *hibin-, dissimilated from *himin- (cognates Low German heben, Old Norse himinn, Gothic himins, Old Frisian himul, Dutch hemel, German Himmel „heaven, sky”), which is of uncertain origin. Perhaps literally „a covering,” from a PIE root *kem- „to cover” (also proposed as the source of chemise). Watkins derives it elaborately from PIE *ak- „sharp” via *akman- „stone, sharp stone,” then „stony vault of heaven.”

          From late 14c. as „a heavenly place; a state of bliss.” Plural use in sense of „sky” probably is from Ptolemaic theory of space as composed of many spheres, but it also formerly was used in the same sense as the singular in Biblical language, as a translation of Hebrew plural shamayim. Heaven-sent (adj.) attested from 1640s.

          Related Entries
          chemise
          heavenly
          heavens
          heavenward
          sky

          …..

          https://en.wiktionary.org/wiki/heaven

          Etymology
          From a wide variety of Middle English forms including heven, hevin, heuen and hewin (“heaven, sky”), from Old English heofon (“heaven, sky”), of uncertain origin.[1]

          Cognate with Scots hevin, hewin (“heaven, sky”), Low German hēven (“heaven, sky”), Old Saxon heƀan (“heaven, sky”), and possibly the rare Icelandic and Old Norse hifinn (“heaven, sky”), which are probably dissimilated forms of the Germanic root which appears in Old Norse himinn (“heaven, sky”), Gothic 𐌷𐌹𐌼𐌹𐌽𐍃 (himins, “heaven, sky”), Old Swedish himin, Old Danish himæn and probably also (in another variant form) Old Saxon himil, Old Dutch himil (modern Dutch hemel) and Old High German himil (German Himmel).[1]

          Accepting these as cognates, some scholars propose a further derivation from Proto-Germanic *heminaz (“cover, heaven, sky”),[2] from Proto-Indo-European *k(‚)emen- (“sky, heaven”),[2] from Proto-Indo-European *ḱem- (“cover, shroud”).[2] Such a derivation would make the word cognate with shame.[1]

          …..

          Po pierwsze zobacz ile jest tu postaci tego słowa, ile domysłów, itp. To *k(‚)emen- (“sky, heaven”),[2] from Proto-Indo-European *ḱem- (“cover, shroud”), itp pachnie lipą na kilometr i nie ma oczywiście nic na ten temat… Ot odtfoszyli sobie coś, żeby im pasowało do współczesnych postaci…

          A może to jest jakieś tzw. staroeuropejskie słowo? Mi kojarzy sie tylko z Z/S+ieMia, ale nie chcę żebym był brany za kolesia, któremu wszystko tylko z tym słowem kojarzy się… Przy okazji masz tu miękkie k’/K’ użyte w tym odtfoszeniu… i różne rdzenie odtfoszone, patrz:

          https://en.wiktionary.org/wiki/shand

          Etymology
          From Middle English shande, schande, schonde, from Old English sċeand, sċand (“shame, disgrace, infamy, ignominy, confusion; a shameful, infamous, or abominable thing; that which brings disgrace, scandal, disgraceful thing; a bad or infamous person, a buffoon, charlatan, wretch, imposter, recreant”), from Proto-Germanic *skandō (“shame, disgrace”), from Proto-Indo-European *(s)ḱem- (“to cover, hide, conceal”). Cognate with Dutch schande (“shame, disgrace, reproach, dishonour, scandal”), German Schande (“shame, disgrace, ignominity, dishonour”). Related to shame, shend.

          Polubienie

          • Tak na marginesie. Przypomniałem sobie, jak w j. słowiańskim nazywał się żagiel – wiatrzyc. W j. ukraińskim został jeszcze – witryn.

            Polubienie

          • „Obawiam się, że bardzo źle zrozumiałaś,”
            Nie przesadzaj, nie tak źle.
            Ja w opozycji do Sławomira uważam, że nie z k’/K’powstały wszystkie pozostałe, tylko, że tego mogło być jeszcze wiecej.
            Świstów i gwizdów. W tym niemieckie „ch” ze słowa ich, ja.

            „A co do nagłosu, to powtarzam, że dźwięki z nagłosu mogą znikać, np. tzw. homeryckie (W)eiDe, czyli WieDza, lub być dodawane, no. W+e”/eNG+iel, czyli w j. ros. o”GoL, itp.”

            Ok. Ale jest jakaś reguła, czy pełna dowolność?
            Pierwsi byli Eneti i dodano w, czy Wenethi stracili w Turcji głoskę w, co?

            Kiedyś znalazłam, że Italia pierwotniej była nazywana Witalią, więc uznałam, że to później powstała tendencja do skracania.
            A najwięcej nie obdartych słów jest na północy.

            Myslałam, że na tym powinniście sie skupić ze Sławomirem, nad odpowiedzią czy to było prastare i pochodzi z kolebki czy to foch polegający na dodawaniu jakiś dźwieków.

            Co do nieba,
            nie zastanawiałam sie nad możliwą etymologią. Zwróciłam jedynie uwagę, że pomysły Ambroziaka na odpadanie głosek w tym przypadku Low German heben i niebo
            dają nam hneben i hniebo.

            Jest coś takiehgo o niebie

            „*nébʰos n (oblique stem *nébʰes-) cloud, mist, moisture

            Comment
            In a number of derived words the meaning shifts to „sky” or „heaven,” as the sky was thought to be the dwelling place of various deities, esp. *dyḗws ph₂tḗr (“sky father”), the chief sky-god.”

            https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Indo-European/n%C3%A9b%CA%B0os

            W walijskim niebo to nefoedd, więc coś niecos podobnie.

            Polubienie

            • (…) „Obawiam się, że bardzo źle zrozumiałaś,” Nie przesadzaj, nie tak źle. (…)

              Obawa to nie to samo co przesada. 🙂

              (…) Ja w opozycji do Sławomira uważam, że nie z k’/K’powstały wszystkie pozostałe, tylko, że tego mogło być jeszcze wiecej.
              Świstów i gwizdów. W tym niemieckie „ch” ze słowa ich, ja. (…)

              Wiem i masz słuszność, co do tych niemych „iś”, itp.

              (…) „A co do nagłosu, to powtarzam, że dźwięki z nagłosu mogą znikać, np. tzw. homeryckie (W)eiDe, czyli WieDza, lub być dodawane, no. W+e”/eNG+iel, czyli w j. ros. o”GoL, itp.” Ok. Ale jest jakaś reguła, czy pełna dowolność? Pierwsi byli Eneti i dodano w, czy Wenethi stracili w Turcji głoskę w, co? (…)

              Brawo. Bobrze rozumujesz. Eneasz / eNeaS”, to Weneasz / (W)eNe+aS, czyli może… WeNe+(DaS”) lub WeNe+(D)aR… itp. To ma sens. W przypadku (W)Ągrów / (W)a”/oNGR+o”W, czy (W)Ęgla / (W)+e’/eN+GLa dane wskazują na dokładnie odwrotny stan, rozumiesz?

              Nie wiem, czy istnieje zasada, że w j. słowiańskim w nagłosie był lub został jakoś kiedyś dodany dźwięk zapisywany znakiem W / B,.. podczas gdy w np. j. greckim i łacińskim ten sam dźwięk ZAWSZE ODPADAŁ z nagłosu… Jeśli chcesz prawa no to je masz. Zadowolona?

              (…) Kiedyś znalazłam, że Italia pierwotniej była nazywana Witalią, więc uznałam, że to później powstała tendencja do skracania.
              A najwięcej nie obdartych słów jest na północy.

              Myslałam, że na tym powinniście sie skupić ze Sławomirem, nad odpowiedzią czy to było prastare i pochodzi z kolebki czy to foch polegający na dodawaniu jakiś dźwieków.(…)

              Ale na tym właśnie skupiliśmy się! On po prostu twierdził, że dźwięki z nagłosu ZAWSZE ODPADAJĄ, no poza tym miękkim k’/K’, itp.

              (…) Co do nieba, nie zastanawiałam sie nad możliwą etymologią. Zwróciłam jedynie uwagę, że pomysły Ambroziaka na odpadanie głosek w tym przypadku Low German heben i niebo dają nam hneben i hniebo. (…)

              Z NieBa… Z NaWi…

              (…) Jest coś takiehgo o niebie „*nébʰos n (oblique stem *nébʰes-) cloud, mist, moisture

              Comment
              In a number of derived words the meaning shifts to „sky” or „heaven,” as the sky was thought to be the dwelling place of various deities, esp. *dyḗws ph₂tḗr (“sky father”), the chief sky-god.”

              https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Indo-European/n%C3%A9b%CA%B0os

              W walijskim niebo to nefoedd, więc coś niecos podobnie. (…)

              HeaWeN
              HaeBeN
              NaeBeN ( coś jak z tym NeFoeDD < NePoeDD < NeBoeDD)

              Polubienie

  2. „Nie istniały wówczas sylabiczne r, l (w dialektach wschodniosłowiańskich najpewniej nigdy nie zaistniały), lecz grupy ir, ur, il, ul.”
    Jakoś nie jestem przekonany.
    iL – Li
    Raczej
    Lo”
    La”
    Lo’
    a wcześniej
    Ro”
    Ra”
    Ro’
    Czyli znów forsowanie nie podlegających krytyce półprawd i nie tylko…

    Polubienie

  3. Albo,
    Czy to możliwe, że w łacinie urina zgubiła „s”?
    Siurać to oddawać mocz (w jakiś regionach).
    Zabawne jak słowo siur czy siury wydaje się nam wulgarne, a po wyelegantowaniu we Włoszech w urynę brzmi ok.

    O tej konstrkcji napisano, że pochodzi z łac. latrina < łac. lavatrina < łac. lavo → myję.

    Myślisz, ze Włosi sie tam myli?

    Czy człon lat (z latrina) nie może pochodzić od lać jak w słowie odlać?

    Polubienie

    • BRAWO!!! 🙂 Normalnie znów zaskakujesz, jako przykład jak to po jakimś czasie, jak człowiek oswoi się z oczywistością, no to zaczyna słyszeć i rozumieć, jak to z tymi przekształceniami było! 🙂 Sama zobacz:

      Ofitzjalna nałka wymyśliła i odtfoszyła sobei różne rzeczy, ale wystarczy tylko używać tzw. rough breathing, czyli wtórnego ubezdźwięcznienia, czyli utraty dźwięczności, czyli tzw. kentumizacji… żeby zgodnie z logika i fizyką tłumaczyć większość z tych wszystkich kłamstw, jakimi jesteśmy tuczeni, jak bezrozumne świnie…

      https://www.etymonline.com/word/urine

      urine (n.)
      c. 1300, from Old French orine, urine (12c.) and directly from Latin urina „urine,” from PIE *ur- (source also of Greek ouron „urine”), variant of root *we-r- „water, liquid, milk” (source also of Sanskrit var „water,” Avestan var „rain,” Lithuanian jūrės „sea,” Old English wær, Old Norse ver „sea,” Old Norse ur „drizzling rain”), related to *eue-dh-r (see udder).

      Related Entries
      uro-
      anuria
      diuretic
      enuresis
      oliguria
      proteinuria
      pyuria
      udder
      urea
      uremia
      ureter
      urethra
      uretic
      uric
      urinal
      urinalysis
      urinary
      urinate
      urination

      …..

      https://en.wiktionary.org/wiki/urine

      urine

      Etymology
      From Middle English, borrowed from Old French orine, from Latin ūrīna (“urine”), from Proto-Indo-European *uh₁r-, zero grade of *weh₁r- (“water, liquid, milk”). Related to *h₁ewHdʰr̥- (see udder).[1] Displaced native English land (“urine”), (Middle English land, from Old English hland (“urine”)).

      Znalazłaś znów pikny przykład na to, patrz wcześniej Sierść / SieR+S’C’ > S/HieR(+S’C’) / HeR > HaiR

      Polubienie

    • 😀 Tylko, że to na obrazku jest tzw. sławojka (Sławoj Składkowski opracował). Latryna wyglądała trochę inaczej, gdzie oprócz potrzeb fizjologicznych, można było się myć.
      Tak na marginesie. 🙂

      Polubienie