221 Friday, Frigg, Frigga, Freja, *Frijjō, Sprzyjać, Przyjaciel, Przyjaźń, Przy i inne dowody na wtórność ubezdźwięcznień i zapożyczenia Od-Pra-Słowiańskie w językach bałtyjskich i germańskich 02

przyjaciółki(1.1)

…..

Podarek na Szczodre Gody – Pra-Słowiańskie źródłosłowy dla tych odtfoszonych Fra-Germańskich słów, jak *Frijio, itp, czyli także i dla Friday, o których pisałem już tu:

https://skrbh.wordpress.com/2019/12/19/220-friday-frigg-frigga-freja-frijjo-sprzyjac-przyjaciel-przyjazn-przy-i-inne-dowody-na-wtornosc-ubezdzwiecznien-i-zapozyczenia-od-pra-slowianskie-w-jezykach-baltyjskich-i-germanskich-01/

https://skrbh.wordpress.com/2019/12/14/219-piatka-piatek-piaty-piec-piecioro-i-inne-dowody-na-nielogicznosc-tzw-palatalizacji-slowianskich-i-pierwotna-obocznosci-pra-slowianskich-rdzeni/

Pra-Słowiańskiego kfiadu fafroki tradycyjnie brak, a tych fielko-germańskich, czy np. fielko-irańskich nie zliczę.

Zwracam uwagę na niespójności logiczne wynikające z datowania rzekomego powstania słowa Jaźń / Ja+Z’N’, patrz Przyjaźń / PR”y+JaZ’N’, Przyjazny / PR”y+Ja+ZNy, patrz Znać / ZNaC’.

Inne tytuły tego wpisu:

221 Peys, Piasta, Pieścić, Pizda, Pięść, Pięć, Piędź, Pięta, Pętać i inne dowody na pierwotną oboczność Pra-Słowiańskich rdzeni 17

221 Wtórnie ubezdźwięcznione liczebniki indogermańskie i ich wysokoenergetyczne PieRwotne PRa-Słowiańskie rdzenie, PieR+WS”y, PRW, PR 29

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Slavic/prijati

Reconstruction:Proto-Slavic/prijati

Proto-Slavic

Etymology

From Proto-Indo-European *priH-e-h₂-(ye)-, from *preyH (to love, to like). Cognate with Sanskrit प्रीणाति (prīṇā́tito please)Persian  آفریدن‎ (âfaridanto create) and Old High German frīten (to look after),

Verb

*prijàti[1]

  1. to please
  2. to favor
Conjugation
Derived terms
Descendants
Further reading
  • Vasmer (Fasmer), Max (Maks) (1964–1973), “приять”, in Etimologičeskij slovarʹ russkovo jazyka [Etymological Dictionary of the Russian Language] (in Russian), translated from German and supplemented by Trubačóv Oleg, Moscow: Progress
  • Gluhak, Alemko (1993) Hrvatski etimološki rječnik (in Serbo-Croatian), Zagreb: August Cesarec, page 502f
  • Derksen, Rick (2008), “*prijati”, in Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 4), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 420

…..

https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Reconstruction:Proto-Indo-European/priH-e-h%E2%82%82-(ye)-&action=edit&redlink=1

Wiktionary does not yet have a reconstruction page for Proto-Indo-European/priH-e-h₂-(ye)-.

…..

https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Reconstruction:Proto-Slavic/prijazn%D1%8C&action=edit&redlink=1

Wiktionary does not yet have a reconstruction page for Proto-Slavic/prijaznь.

…..

https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Reconstruction:Proto-Slavic/prijazn%D1%8A&action=edit&redlink=1

Wiktionary does not yet have a reconstruction page for Proto-Slavic/prijaznъ.

…..

https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Reconstruction:Proto-Slavic/prijatn%D1%8A&action=edit&redlink=1

Wiktionary does not yet have a reconstruction page for Proto-Slavic/prijatnъ.

…..

https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=przyja%C4%87&action=edit&redlink=1

Wiktionary does not yet have an entry for przyjać.

…..

Sprzyjać / Z/S+PR”y+JaC’

https://pl.wiktionary.org/wiki/sprzyja%C4%87

sprzyjać (język polski)

wymowa:
IPA[ˈspʃɨjäʨ̑]AS[spšyi ̯äć], zjawiska fonetyczne: utr. dźw.• podw. art. wymowa?/i
znaczenia:

czasownik

(1.1) być nastawionym serdecznieprzychylnieżyczliwieprzyjaźnie wobec kogoś lub czegoś
(1.2) dawać dobre warunki ku czemuś
odmiana:
(1.1–2) koniugacja I

przykłady:
(1.2) Dzisiejszapogodasprzyjadługimspacerom.
synonimy:
(1.1) wspieraćpopierać
(1.2) służyćdopisywać
wyrazy pokrewne:
ims. sprzyjający
rzecz. sprzyjanie nsprzymierzeniec
czas. przać
przym. sprzyjający
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/sprzyja%C4%87#Polish

sprzyjać

Polish

Etymology

From Old Polish przyjać, from Proto-Slavic *prijati.

Pronunciation
  • IPA(key)/ˈspʂɨ.jat͡ɕ/
Verb

sprzyjać impf

  1. to favour, to show beneficence toward
Conjugation
Further reading
  • sprzyjać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
  • sprzyjać in Polish dictionaries at PWN

…..

Sprzyjanie / Z/S+PR”y+Ja+Nie

https://pl.wiktionary.org/wiki/sprzyjanie#pl

sprzyjanie (język polski)

wymowa:
IPA[spʃɨˈjä̃ɲɛ]AS[spšyi ̯ä̃ńe], zjawiska fonetyczne: zmięk.• utr. dźw.• podw. art.• nazal.• -ni…
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzecz. odczas. od: sprzyjać
odmiana:
(1.1) blm,

antonimy:
(1.1) niesprzyjanie
wyrazy pokrewne:
czas. sprzyjać
przym. sprzyjający
tłumaczenia:

…..

Sprzymierzeniec / Z/S+PR”y+Mie+R”e+Nie+C

https://pl.wiktionary.org/wiki/sprzymierzeniec#pl

sprzymierzeniec (język polski)

wymowa:
IPA[ˌspʃɨ̃mʲjɛˈʒɛ̃ɲɛʦ̑]AS[spšmʹi ̯ežńec], zjawiska fonetyczne: zmięk.• utr. dźw.• nazal.• akc. pob.• i → j  wymowa?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osobaktóra sprzyja komuśwspiera kogośjest w przymierzu z kimś
przykłady:
(1.1) Iwieszcoimodpowiedziałemwolęjawnegowrogaaniżelisprzymierzeńcaktórygdyprzyjdzieokazjawbije nóż w plecy[1].
synonimy:
(1.1) aliantsojusznikprzyjaciel
wyrazy pokrewne:
rzecz. przymierze n
czas. sprzymierzać sięsprzymierzyć się
przym. sprzymierzeńczy
tłumaczenia:
źródła:
  1.  Tadeusz Kwiatkowski, Panopticum, 1995, Narodowy Korpus Języka Polskiego.

…..

Przymierze / PR”y+Mie+R”e

https://pl.wiktionary.org/wiki/przymierze#pl

przymierze (język polski)

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) porozumienie pomiędzy stronami
kolokacje:
(1.1) Arka Przymierza • Nowe Przymierze • Stare Przymierze • Święte Przymierze
synonimy:
(1.1) alianskoalicjakonwencjaligapaktporozumieniesojuszugodaumowauniazjednoczeniezwiązek
wyrazy pokrewne:
rzecz. przymierzeniec msprzymierzeniec mos
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/przymierze

przymierze

Polish

Pronunciation

IPA(key)/pʂɨˈmʲɛ.ʐɛ/

Noun

przymierze n

  1. covenant
  2. alliance
    Synonym: alianssojusz
Declension
Related terms

…..

Przać / PR”aC’

https://pl.wiktionary.org/wiki/prza%C4%87#pl

przać (język polski)

znaczenia:

czasownik

(1.1) gw. (Górny Śląsk) kochać[1]
przykłady:
(1.1) Jo ci przaja. → Kocham cię.
składnia:
(1.1) przać + C.
wyrazy pokrewne:
rzecz. przyjaciel mos[2]przanie n
czas. sprzyjać ndk.
tłumaczenia:
(1.1) zobacz listę tłumaczeń w haśle: kochać
źródła:
  1.  Ligoń Stanisław Bery i bojki śląskie. Karlik z „Kocyndra”, Opole 1932;
  2.  wyborcza.pl

…..

Przanie / PR”a+Nie

https://pl.wiktionary.org/wiki/przanie#pl

przanie (język polski)

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzecz. odczas. od: przać
odmiana:
(1.1) blm,

antonimy:
(1.1) nieprzanie
wyrazy pokrewne:
czas. przać ndk.
etymologia:
(1.1) pol. przać + -anie

…..

Zaprzaniec / Za+PR”a+Nie+C

https://pl.wiktionary.org/wiki/zaprzaniec#pl

zaprzaniec (język polski)

wymowa:
[uwaga 1] IPA[zaˈpʃãɲɛʦ̑]AS[zapšãńec], zjawiska fonetyczne: zmięk.• utr. dźw.• nazal.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) daw. ktośkto dopuścił się zdradyzwykle jakiejś idei
odmiana:
(1.1)

synonimy:
(1.1) zdrajca
wyrazy pokrewne:
rzecz. zaprzaństwo nzaparcie n
czas. zaprzeć dk.zapierać ndk.
przym. zaprzańczy
uwagi:
  1.  jeśli nie zaznaczono inaczej, jest to wersja odpowiadająca współczesnym standardom języka ogólnopolskiego

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/zaprzaniec

zaprzaniec

Polish

Pronunciation

IPA(key)/zapˈʂa.ɲɛt͡s/

Noun

zaprzaniec m pers

  1. renegadeturncoatrecreantratter
Declension
Synonyms

…..

Zaprzaństwo / Za+PR”a+N’+STWo

https://pl.wiktionary.org/wiki/zaprza%C5%84stwo#pl

zaprzaństwo (język polski)

wymowa:
IPA[zaˈpʃãj̃stfɔ]AS[zapšãĩ ̯stfo], zjawiska fonetyczne: utr. dźw.• nazal.• rozs. artyk.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) przest. zdradawyparcie się swojej ojczyznyreligiirodziny itp.
odmiana:
(1.1)

przykłady:
(1.1) Zbawiciel wtedy radził mu czuwać i modlić sięby nie uległ pokusieLecz Piotr czuł się od niej bezpieczny i właśnie dlatego popełnił tak okropny i obrzydliwy grzech zaprzaństwa.[1]
(1.1) (…) autorzy deklarują swą przynależność do obozupostrzegającego ostatnie dwudziestolecie nie jako ciąg zdradspiskówzaprzaństwkatastrof i aferlecz jako gigantyczny sukces Polakówktórego wciąż nie potrafimy docenić.[2]
synonimy:
(1.1) zdradaodstępstwo[3]
wyrazy pokrewne:
rzecz. zaprzaniec m
czas. zaprzećzaprzeć się
tłumaczenia:
(1.1) zobacz listę tłumaczeń w haśle: zdrada
źródła:
  1.  Nowa biblioteka kaznodziejska, Tom 34, Nakł. i Czcionkami Drukarni i Księgarni Św. Wojciecha G. m. b. H., 1928
  2.  Piotr Bratkowski: Inaczej niż w raju. Newsweek, 7 czerwca 2009
  3.  publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana płatna rejestracja Hasło zaprzaństwo w: Uniwersalny słownik języka polskiego, red. Stanisław Dubisz i Elżbieta Sobol, Wydawnictwo Naukowe PWN.

…..

Zaparcie / Za+PaR+Cie

https://pl.wiktionary.org/wiki/zaparcie#pl

zaparcie (język polski)

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) med. utrudniona lub nieczęsta defekacjazob. też zaparcie w Wikipedii
odmiana:
(1.1)

przykłady:
(1.1) Spożywanie zalecanej ilości błonnika zmniejsza ryzyko powstania przewlekłych zaparćuchyłkowatości jelitraka jelita grubego i hemoroidów.[1]
synonimy:
(1.1) zatwardzenieobstrukcja
wyrazy pokrewne:
rzecz. zaprzaniec mparcie nzaprzenie n
czas. zapierać ndk.zaprzeć dk.
tłumaczenia:
źródła:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/zaparcie

zaparcie

Polish

Polish Wikipedia has an article on: zaparcie
Pronunciation
  • IPA(key)/zaˈpar.t͡ɕɛ/
Noun

zaparcie n

  1. verbal noun of zaprzeć
  2. (medicine) constipation
    Synonyms: zatwardzenieobstrukcja
Declension
Further reading
  • zaparcie in Polish dictionaries at PWN

…..

Parcie / PaR+Cie

https://pl.wiktionary.org/wiki/parcie#pl

parcie (język polski)

wymowa:
IPA[ˈparʲʨ̑ɛ]AS[parʹće], zjawiska fonetyczne: zmięk. wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) rzecz. odczas. od: przeć
(1.2) med. fizj. uczucie wewnętrznego nacisku na organyzwykle związane z oddawaniem moczu i stolca
(1.3) fiz. siła oddziałująca na powierzchnię zanurzonego ciałazob. też parcie hydrostatyczne w Wikipedii
odmiana:
(1) [1]

przykłady:
(1.1) W mgnieniu oka zepchnięto rajtarów na płotktóry zwalił się z trzaskiem pod parciem zadów końskich […][2]
kolokacje:
parcie korzeniowe
wyrazy pokrewne:
rzecz. opora żzapora żpodparcieoparciezaparciepoparciewyparcie
czas. przeć
związki frazeologiczne:
parcie na szkło
tłumaczenia:
źródła:
  1.  publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana płatna rejestracja Uniwersalny słownik języka polskiego, red. Stanisław Dubisz i Elżbieta Sobol, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2.  H. Sienkiewicz: Potop

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/parcie

parcie

Polish

Pronunciation
Noun

parcie n

  1. verbal noun of przeć
Declension
Further reading
  • parcie in Polish dictionaries at PWN

…..

Przeć / PR”eC’

https://pl.wiktionary.org/wiki/prze%C4%87#pl

przeć (język polski)

wymowa:
IPA[pʃɛʨ̑]AS[pšeć], zjawiska fonetyczne: utr. dźw.
znaczenia:

czasownik przechodni

(1.1) posuwać się z wysiłkiemgwałtownie naprzód lub w górę
(1.2) przen. usilnie do czegoś dążyćforsować coś
(1.3) med. napinać mięśniewywołując ucisk na odpowiednie narządy jamy brzusznejnajczęściej podczas porodu
(1.4) st.pol. zapierać sięnie przyznawać się do czegoś
odmiana:
(1) koniugacja XI

przykłady:
(1.1) Statek parł niestrudzenie naprzódprując dziobem fale.
składnia:
(1.1) przeć na + B.
wyrazy pokrewne:
czas. naprzećpoprzećwyprzećzaprzećprzyprzećwesprzećuprzeć siępodeprzećodeprzećopierać
rzecz. zapora żparcie
etymologia:
prasł. прти
uwagi:
rzadko używany
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/prze%C4%87

przeć

Polish

Etymology

From Proto-Slavic *perti (stem *pьr-), from Proto-Indo-European *prey, whence English fare and ferry as well as German fahren.

Pronunciation
Verb

przeć impf

  1. (intransitive) to push (during labour)
  2. (intransitive) to press aheadpress onpush forwardstrive
Conjugation
Derived terms
Related terms
Further reading
  • przeć in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
  • przeć in Polish dictionaries at PWN

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Slavic/perti

Reconstruction:Proto-Slavic/perti

Proto-Slavic

Etymology

Vasmer treats the Russian meanings „to move, to travel” as belonging to an entirely separate homophonous verb, also found in Old Church Slavonic перѫтъ (perǫtŭthey fly), but this form more correctly stems from the Proto-Slavic verb *pьrati (to fly), and the Russian meanings are colloquial and likely to be extensions of the underlying meaning „to drag”.

Verb

*pérti impf[1][2][3]

  1. to push, to press
  2. to oppose
    → to quarreldenyrenounce
Inflection
  • Intensive derivative: *-pirati
Related terms
  • *pьrati (to beat, to trample, to wash)
  • *pьrěti (to quarrel, to deny, to renounce)
  • *pertiti (to order, to forbid, to threaten)
  • *pъrtiti (to expire)
  • *portiti (to propel, to send)
Derived terms
Descendants
Further reading
  • Vasmer (Fasmer), Max (Maks) (1964–1973), “пере́ть”, in Etimologičeskij slovarʹ russkovo jazyka [Etymological Dictionary of the Russian Language] (in Russian), translated from German and supplemented by Trubačóv Oleg, Moscow: Progress
  • Duridanov I., Račeva M., Todorov T., editors (1996), “пръ се”, in Български етимологичен речник [Bulgarian Etymological Dictionary] (in Bulgarian), volume 5, Sofia: Bulgarian Academy of Sciences, page 812
References
  1. Derksen, Rick (2008), “*perti”, in Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 4), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 396: “v. (c)”
  2. Snoj, Marko (2016), “-prẹ́ti”, in Slovenski etimološki slovar, Ljubljana: Inštitut za slovenski jezik Frana Ramovša ZRC SAZU, →ISBN: “*pérti”
  3. Olander, Thomas (2001), “perti: pьrǫ pьretь”, in Common Slavic accentological word list, Copenhagen: Editiones Olander: “c låse, lukke (SA 203, 235, 251; PR 139)”

…..

O tym Proto-Slavic *perti (stem *pьr-), from Proto-Indo-European *prey, czy Proto-Indo-European *per- pisałem już np. tu:

https://skrbh.wordpress.com/2019/09/26/202-prosie-przec-pchac-pszenica-i-inne-dowody-na-pierwotna-obocznosc-pra-slowianskich-rdzeni-02/

https://skrbh.wordpress.com/2019/09/20/201-prosie-przec-pchac-pszenica-piasta-i-inne-dowody-na-pierwotna-obocznosc-pra-slowianskich-rdzeni-01/

https://skrbh.wordpress.com/2019/09/07/199-proso-prosic-frasa-rheg-harsn-frehnana-pstry-barwy-jako-dowody-na-pierwotnosc-i-pierwszenstwo-postaci-slow-opartych-na-pra-slowianskim-rdzeniu-pr/

https://skrbh.wordpress.com/2019/08/22/196-wtornie-ubezdzwiecznione-liczebniki-indogermanskie-i-ich-wysokoenergetyczne-pierwotne-pra-slowianskie-rdzenie-pierwsy-prw-pr-07/

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Slavic/prijate%C4%BE%D1%8C

Reconstruction:Proto-Slavic/prijateľь

Proto-Slavic

Etymology

From *prijàti (to favor, please) +‎ *-teľь.

Noun

*prijàteľь m[1]

  1. friend
Inflection
Related terms
Descendants
Further reading
  • Gluhak, Alemko (1993) Hrvatski etimološki rječnik (in Serbo-Croatian), Zagreb: August Cesarec, page 502
  • Vasmer (Fasmer), Max (Maks) (1964–1973), “приятель”, in Etimologičeskij slovarʹ russkovo jazyka [Etymological Dictionary of the Russian Language] (in Russian), translated from German and supplemented by Trubačóv Oleg, Moscow: Progress
  • Černyx, P. Ja. (1999), “приятель”, in Istoriko-etimologičeskij slovarʹ russkovo jazyka [Historical-Etymological Dictionary of the Russian Language] (in Russian), volume 2, 3rd reprint edition, Moscow: Russkij jazyk, page 67
References
  1. Derksen, Rick (2008), “*prijateļь”, in Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 4), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 419: “m. jo ‘friend’”

…..

Przyjaciel / PR”+Ja+CieL

https://pl.wiktionary.org/wiki/przyjaciel

przyjaciel (język polski)

przyjaciele (1.1)

wymowa:
wymowa ?/iIPA[pʃɨˈjäʨ̑ɛl]AS[pšyi ̯äćel], zjawiska fonetyczne: zmięk.• utr. dźw.• podw. art.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(1.1) osoba obdarzana zaufaniemżyjąca z kimś w serdecznych stosunkach
(1.2) osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatięzainteresowaniebędąca zwolennikiem
(1.3) eufem. mężczyzna będący z kimś w związku erotycznym
(1.4) st.pol. żona
odmiana:
(1.1–3)

przykłady:
(1.1) Prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie.
(1.1) Gdzie  moi przyjaciele / Bojownicy z tamtych lat / Zawsze było ich niewielu / Teraz jestem sam[1].
(1.3) Jan to jej przyjaciel.
kolokacje:
(1.1) zaufany / wierny / szczery / oddany / stary / serdeczny / zacny / życzliwy / fałszywy / wątpliwy przyjaciel
(1.2) Towarzystwo Przyjaciół Dzieci
synonimy:
(1.1) druhkolegakumpelkumpobratymiec
(1.2) protektormiłośnikzwolennik
(1.3) kochanek
antonimy:
(1.1) obcywrógnieprzyjaciel
wyrazy pokrewne:
rzecz. przyjaźń żprzyjacielstwo nprzyjacielskość żprzyjaźnienie npozaprzyjaźnianie nzaprzyjaźnienie nzaprzyjaźnianie n

forma żeńska przyjaciółka żprzyjaciółeczka ż
przym. przyjacielskiprzyjazny
przysł. przyjaźnieprzyjacielsko
czas. przyjaźnić ndk.pozaprzyjaźniać dk.zaprzyjaźnić się dk.zaprzyjaźniać się ndk.
związki frazeologiczne:
fałszywy przyjaciel • przyjaciel domu • przyjaciel od kieliszka • przyjaciel od serca • stary przyjaciel • znaleźć w kimś przyjaciela
przysłowia prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie • dla przyjaciela nowego nie opuszczaj starego • przyjaciela tak potrzeba, jak wody i chleba • przyjaciół dość nabędziesz, gdy mało brać, wiele dawać będziesz • przyjaciela trudno znaleźć, a prędko go stracić można • przysługa przyjaciół rodzi • ten przyjaciel prawdziwy, kto w nieszczęściu życzliwy • gdy pieniędzy wiele, wkoło przyjaciele • jeden prawdziwy przyjaciel lepszy niż wielu krewnych
etymologia:
w użyciu od XIV w., od prasł. *prijateljь[2] → tenkto komuś sprzyjajest komuś przychylnyżyczliwyjest z kimś zaprzyjaźniony[3] < prasł. *prijati → sprzyjaćbyć przychylnymżyczliwymokazywać przyjaźń (por. pol. sprzyjać) + prasł. *teljь[3]
ogsłow.por. białor. прыяцельchorw. prijateljczes. příteldłuż. pśijaśelgłuż. přećelmac. пријателros. приятельscs. приѩтиsłc. priateľsłń. prijateljukr. приятель
źródłosłów dla pol. przyjaciółka + przyjacielski + przyjacielstwo + nieprzyjaciel[3]
uwagi:
w starannej polszczyźnie należy przestrzegać przed stosowaniem form przyjacieliprzyjacielomprzyjacielamiprzyjacielach[4][5]
tłumaczenia:
źródła:
  1.  RepublikaBiała flaga, 1981.
  2.  publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło przyjaciel w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.
  3. ↑ Skocz do:3,0 3,1 3,2 Hasło przyjaciel w: Wiesław Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, s. 497, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2006, ISBN 83-08-03648-1.
  4.  publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Porada „przyjaciel” w: Poradnia językowa PWN.
  5.  Hasło Dlaczego przyjaciele, ale: przyjaciołom? w: Maciej Malinowski, Obcy język polski.

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/przyjaciel#Polish

przyjaciel

Polish

Etymology

From Proto-Slavic *prijateľь, from *prijati (to please, to favour), from Proto-Indo-European *priH- (dear) whence English friend. Compare Germanic *frijōną (to be fond of).

Pronunciation
  • IPA(key)/pʂɨˈja.t͡ɕɛl/
Noun

przyjaciel m pers (feminine przyjaciółka)

  1. friend
Usage notes
Declension
Related terms
Further reading
  • przyjaciel in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
  • przyjaciel in Polish dictionaries at PWN

…..

Przyjaciółka / PR”y+Ja+Cio”L”+Ka

https://pl.wiktionary.org/wiki/przyjaci%C3%B3%C5%82ka#pl

przyjaciółka (język polski)

przyjaciółki (1.1)

przyjaciółki (1.1)

wymowa:
IPA[ˌpʃɨjäˈʨ̑uwka]AS[pšyi ̯äćuu̯ka], zjawiska fonetyczne: zmięk.• utr. dźw.• podw. art.• akc. pob. wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) kobieta zaprzyjaźniona z kimś
(1.2) pot. zob. kochanka
odmiana:
(1.1–2)

przykłady:
(1.1) Moja przyjaciółka to dla mnie bratnia duszaRozumiemy się bez słów.
(1.1) Twoja przyjaciółka mówi, co jej ślina na język przyniesiea ty się później martwisz.
wyrazy pokrewne:
rzecz. przyjaźń żprzyjacielskość ż

forma męska przyjaciel m
zdrobn. przyjaciółeczka ż
czas. przyjaźnićzaprzyjaźniać sięprzyjaźnić się ndk.zaprzyjaźnić się dk.
przym. przyjacielskizaprzyjaźnionyprzyjazny
przysł. przyjaźnie
tłumaczenia:
(1.1) dla języków niewyróżniających tu formy żeńskiej zobacz listę tłumaczeń w haśle: przyjaciel
(1.2) zobacz listę tłumaczeń w haśle: kochanka

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/przyjaci%C3%B3%C5%82ka

przyjaciółka

Polish

Pronunciation
  • IPA(key)/pʂɨ.jaˈt͡ɕuw.ka/
Noun

przyjaciółka f

  1. (female) friend
Declension
Related terms
Further reading

…..

Przyjaźń / PR”+Ja+Z’N’

https://pl.wiktionary.org/wiki/przyja%C5%BA%C5%84

przyjaźń (język polski)

wymowa:
IPA[ˈpʃɨjäɕɲ̊]AS[pšyi ̯äśń̦], zjawiska fonetyczne: utr. dźw.• wygł.• podw. art. wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dobraserdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniupomocyżyczliwościzob. też przyjaźń w Wikipedii
odmiana:
(1.1)

przykłady:
(1.1) Łączy ich serdeczna przyjaźń.
(1.1) Nie masz teraz prawdziwej przyjaźni na świecie. • Ostatni znam jej przykład w Oszmiańskim powiecie.[1]
kolokacje:
(1.1) bezinteresowna / szczera / zażyła / bezwarunkowa przyjaźń
synonimy:
(1.1) przest. drużba
antonimy:
(1.1) wrogość
hiperonimy:
(1.1) uczuciezwiązek
wyrazy pokrewne:
rzecz. przyjaciel mprzyjaciółka żprzyjaciółeczka żpsiapsiółka żprzyjacielskość żprzyjazność ż
przym. przyjacielskiprzyjaznyzaprzyjaźniony
czas. przyjaźnićzaprzyjaźniać sięprzyjaźnić się ndk.zaprzyjaźnić się dk.
przysł. przyjacielskoprzyjaźnie
związki frazeologiczne:
przyjaźń do grobowej deski
przysłowia przyjaźń szczera nigdy nie umiera
uwagi:
zob. też przyjaźń (ujednoznacznienie) w Wikipedii
zob. też przyjaźń w Wikicytatach
tłumaczenia:
źródła:
  1.  A. Mickiewicz: Przyjaciele

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/przyja%C5%BA%C5%84

przyjaźń

Polish

Etymology

From Proto-Slavic *prijaznь.


Pronunciation
Noun

przyjaźń f

  1. friendship (condition of being friends)
  2. amity
Declension
Related terms
Further reading
  • przyjaźń in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
  • przyjaźń in Polish dictionaries at PWN

…..

Przyjazny / PR”+Ja+ZNy

https://pl.wiktionary.org/wiki/przyjazny

przyjazny (język polski)

przyjazny (1.1) gest

wymowa:
IPA[pʃɨˈjaznɨ]AS[pšyi ̯azny], zjawiska fonetyczne: utr. dźw. wymowa ?/i
znaczenia:

przymiotnik jakościowy

(1.1) takiktóry żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia
(1.2) przest. takiktóry sprzyja komuś / czemuś i nie przynosi szkód
odmiana:
(1.1–2)

przykłady:
(1.1) Przyjazne gesty i zwykła uprzejmość poprawiają atmosferę w miejscu pracy.
(1.2) W naszym nowym mieszkaniu szczęśliwie trafiliśmy na przyjaznych sąsiadów – zawsze pomogą w drobiazgach lub pożyczą szklankę cukru.
synonimy:
(1.1) braterskiciepłyłaskawyprzychylnyprzyjacielskiżyczliwyspolegliwy
(1.2) dogodnypomyślnysprzyjający
antonimy:
(1.1) nieprzyjaznywrogikrytycznyganiący
(1.2) nieprzyjaznyniedogodnyniepomyślnyniesprzyjający
hiponimy:
(1.1) dobrosąsiedzki
wyrazy pokrewne:
rzecz. przyjaźń żprzyjaciel mprzyjaciółka żprzyjaciółeczka żprzyjacielskość żprzyjazność ż
czas. zaprzyjaźnićzaprzyjaźniać sięzaprzyjaźnić się
przym. przyjacielski
przysł. przyjaźnie
związki frazeologiczne:
przyjazna dłoń
etymologia:
pol. przyjaźń
uwagi:
należy unikać stosowania w połączeniach z rzeczownikami nieżywotnymi typu „przyjazne środowisko pracy”, lepiej: „dobrze zorganizowane”, „przyjemne środowisko pracy”
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/przyjazny

przyjazny

Polish

Pronunciation
Adjective

przyjazny (comparative przyjaźniejszy or bardziej przyjaznysuperlative najprzyjaźniejszy or najbardziej przyjaznyadverb przyjaźnie)

  1. friendly
Declension
Related terms
Further reading
  • przyjazny in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
  • przyjazny in Polish dictionaries at PWN

…..

Jaźń / Ja+Z’N’

https://pl.wiktionary.org/wiki/ja%C5%BA%C5%84

jaźń (język polski)

wymowa:
IPA[jäɕɲ̊]AS[i ̯äśń̦], zjawiska fonetyczne: wygł.• podw. art. wymowa ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) świadomość siebie i swojej osobowości
(1.2) w psychoanalizie: element osobowości
kolokacje:
(1.2) rozdwojenie jaźni
synonimy:
(1.1–2) ja
(1.2) ego
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/ja%C5%BA%C5%84

jaźń

Polish

Pronunciation
Noun

jaźń f

  1. selfego
Declension
Further reading
  • jaźń in Polish dictionaries at PWN

…..

https://pl.wikipedia.org/wiki/Ja%C5%BA%C5%84

Jaźń – oś, wokół której organizuje się struktura psychiczna człowieka. Jest odpowiedzialna za przepływ informacji z części świadomej do  nieświadomej i odwrotnie. Pełni funkcję integrującą. Celem Jaźni jest własne urzeczywistnienie w procesie teleologicznym (celowościowym), ale w trakcie rozwoju jednostki elementem pośredniczącym na tej drodze jest wytworzenie „ja” (czyli ego).

W terminologii Carla Gustava Junga Jaźń stanowi centrum życia psychicznego i całości psychiki[1]. Z poziomu nieświadomości podejmuje próby kierowania psychiką jednostki[1]. Jest celem i źródłem energii dla rozwoju człowieka poprzez proces indywiduacji, jak również motorem wszelkiej twórczości i duchowych poszukiwań[2]. Jaźń zaliczana jest do archetypów. Zawiera obraz Boga[3][4]. Przez późniejszych autorów bywa określana jako cząstka istoty ludzkiej w Bogu, odpowiednik Królestwa Bożego wewnątrz człowieka z doktryny chrześcijańskiej[5]. (…)

…..

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/jazn;3917394.html

jaźń

filoz., psychol. termin oznaczający podmiot zjawisk psychicznych, a więc też podmiot poznania, w przeciwieństwie do jego przedmiotu; wprowadzony do pol. słownictwa filoz. i psychol. przez B. Trentowskiego;

w późniejszej literaturze filoz. i psychol. używano go gł. w 2 znaczeniach: 1) metafizycznym — jaźń jako dusza, trwałe podłoże aktów psychicznych; 2) psychologicznym — jaźń jako świadomość własnego „ja”, wyrażająca się w poczuciu własnej tożsamości, w doświadczaniu własnej niezmienności, niepodzielności oraz odrębności w stosunku do innych jednostek; w tradycji psychoanalitycznej (psychoanaliza) jaźń (ego, ja) występuje jako określenie jednego z poziomów organizacji osobowości: obejmuje on świadomą reprezentację siebie i własnych relacji ze światem i odgrywa szczególną rolę w uzgadnianiu popędowych dążeń jednostki z przeciwstawiającymi się im, a przyswojonymi przez jednostkę, społ. normami postępowania.

UWAGA!

wprowadzony do pol. słownictwa filoz. i psychol. przez B. Trentowskiego;

Logicznie nieprawdopodobne, patrz: Proto-Slavic *prijaznь. białoruski: (1.1) прыязны, ukraiński: (1.1) приязний!!!


…..

https://en.wikipedia.org/wiki/Bronis%C5%82aw_Trentowski

https://pl.wikipedia.org/wiki/Bronis%C5%82aw_Ferdynand_Trentowski

Bronisław Ferdynand Trentowski (ur. 21 stycznia 1808 we wsi Opole, zm. 16 czerwca 1869) – polski filozof i pedagogmesjanistawolnomularz.

Był wychowankiem Kolegium Pijarów w Łukowie. Po klęsce powstania listopadowego, w którym uczestniczył, przebywał na emigracji w Niemczech. Tam powstało jedno z najważniejszych dzieł jego życia pt. Chowanna, czyli system pedagogiki narodowej jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży. Pierwsze wydanie tego dwutomowego dzieła ukazało się w 1842 roku. Jako pierwszy autor w języku polskim w książce Stosunek filozofii do cybernetyki, czyli sztuki rządzenia narodem z 1843 roku, użył terminu cybernetyka.

W latach 1847-1848 opracował pracę pt. Wiara słowiańska, czyli etyka piastująca wszechświat, gdzie utrzymywał, że bogowie słowiańscy są postacią tego samego Boga, którego czczą chrześcijanie.

Twórca koncepcji filozoficznej zwanej różnojednią: świat materialny – świat rozumu (rozum to całokształt wiedzy uzyskanej za pomocą zmysłów); wiedza o świecie duchowym pochodzi od umysłu (spekulacja); rzeczywisty świat (Boski) dostępny jest jedynie umysłowi. Mysł to osobna kategoria poznawcza stanowiąca syntezę (różnojednię) rozumu i umysłu[1].

Na jego cześć nazwano ulicę w bydgoskim Miedzyniuwrocławskim Oporowie, a także w SzczecinieŚwinoujściuPrzemyślu, Pile i na warszawskim Żoliborzu.

15 czerwca 2013 dotychczasowa ulica Bronisława Ferdynanda Trentowskiego w Przemyślu została przemianowana na ulicę Heidi Wernerus-Neumann[2].

Niektóre dzieła
Linki zewnętrzne
Przypisy
  1.  http://www.ptta.pl/pef/pdf/t/trentowski.pdf
  2.  Przemysl.pl: Jubileusz 20 lat współpracy Przemyśla z Paderborn. [dostęp 2013-07-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-15)].

…..

Przyjść / PR”y+JS’C’

https://pl.wiktionary.org/wiki/przyj%C5%9B%C4%87

przyjść (język polski)

wymowa:
IPA[pʃɨjɕʨ̑]AS[pšyi ̯ść], zjawiska fonetyczne: utr. dźw. wymowa ?/i
znaczenia:

czasownik nieprzechodni dokonany (ndk. przychodzić)

(1.1) zob. przychodzić
odmiana:
(1.1)

przykłady:
(1.1) Przyszedł czas na naukę.
(1.1) Nikt nie przyszedł.
(1.1) Na pogrzeb przyszło wielu współpracowników zmarłego.
synonimy:
(1.1) reg. pozn. przytośtać się
wyrazy pokrewne:
rzecz. przychód mprzychodnia żprzychodowość żprzychodzień mprzychodźca mprzychodźstwo nprzychodzenie nprzyjście n
czas. przychodzić ndk.przychodować ndk./dk.
przym. przychodowy
związki frazeologiczne:
przyjdzie walec i wyrówna • przyszła koza do woza • przyszła kryska na matyska • kiedy przyjdziesz między wrony, musisz krakać jak i one • nie pluj w wodę, bo przyjdzie się jej napić
tłumaczenia:
(1.1) dla języków nierozróżniających aspektów zobacz listę tłumaczeń w haśle: przychodzić

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/przyj%C5%9B%C4%87

przyjść

Polish

Etymology

From Proto-Slavic *prijьti (stem *prijьd). Equivalent to przy- +‎ iść.


Pronunciation
Verb

przyjść pf (imperfective przychodzić)

  1. (intransitive) to arrive, to come
Conjugation
Further reading

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Slavic/prij%D1%8Cti

Reconstruction:Proto-Slavic/prijьti

Proto-Slavic

Etymology

From *pri- +‎ *jьti.


Verb

*prijьti

  1. to approach
  2. to arrive, to come
Conjugation
Descendants

…..

https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Reconstruction:Proto-Slavic/pri-&action=edit&redlink=1

Wiktionary does not yet have a reconstruction page for Proto-Slavic/pri-.

…..

Przy / PR”y

https://pl.wiktionary.org/wiki/przy-

przy- (język polski)

wymowa:
wymowa ?/iIPA[pʃɨ]AS[pšy], zjawiska fonetyczne: utr. dźw.
znaczenia:

przedrostek

(1.1) …oznaczający osiągnięcie celu
odmiana:
(1.1) nieodm.
przykłady:
(1.1) Przybiegł i przytargał ze sobą kilogram jabłek.
składnia:
(1) przy- + Ms.

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/przy-#Polish

przy-

Polish

Prefix

przy-

  1. indicates movement towards
  2. towardsapproachingarriving
Derived terms
Further reading
  • przy- in Polish dictionaries at PWN

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Slavic/j%D1%8Cti

Reconstruction:Proto-Slavic/ti

Proto-Slavic

Etymology

From Proto-Indo-European *h₁éyti (to go). Cognates include Lithuanian eĩti (to go, walk)Latin  (to go). The suppletive past participle stem *šьd is likely from the same root as *xoditi, although the exact derivation of the form is problematic.[1]


Verb

*jьti impf[2][3]

  1. to go
Conjugation
Descendants

ісці́ (iscí)идти́ (idtí)iśćísť (< *id-ti) are back-formed from the present stem

Further reading
  • Černyx, P. Ja. (1999), “идти”, in Istoriko-etimologičeskij slovarʹ russkovo jazyka [Historical-Etymological Dictionary of the Russian Language] (in Russian), volume 1, 3rd reprint edition, Moscow: Russkij jazyk, page 337
  • Sreznevskij, I. I. (1893), “идти”, in Materialy dlja slovarja drevne-russkago jazyka po pisʹmennym pamjatnikam [Materials for the Dictionary of the Old Russian Language According to Written Monuments] (in Russian), volume 1, Saint Petersburg: Imperial Academy of Sciences, page 1023
References
  1. Kortlandt, Frederik (1988), “Remarks on Winter’s law”, in Andre van Holk, editor, Dutch contributions to the 10th international congress of slavists, Sofia, Amsterdam: Rodopi
  2. Derksen, Rick (2008), “*jьti”, in Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 4), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 216: “v. ‘go’”
  3. Olander, Thomas (2001), “iti: jьdǫ jьdetь”, in Common Slavic accentological word list, Copenhagen: Editiones Olander: “b gå (PR 136)”

UWAGA!

From Proto-Indo-European *h₁éyti (to go). Cognates include Lithuanian eĩti (to go, walk)Latin  (to go). The  suppletive past participle stem *šьd is likely from the same root as *xoditi, although the exact derivation of the form is problematic.[1]

Widoczna pierwotna oboczność rdzeni Pra-Słowiańskich! Pisałem już o tym np. tu:

https://skrbh.wordpress.com/2019/04/20/182-sadza-osad-osada-osadzac-osiadac-dosiadac-dosiasc-zsiasc-zsiadac-siac-czyli-inne-znaczenia-pra-slowianskiego-rdzenia-sd/

https://skrbh.wordpress.com/2019/04/10/180-jak-posiasc-samotnego-sasiada-i-jego-dzwieczne-pra-slowianskie-zrodloslowy/

https://skrbh.wordpress.com/2019/03/19/176-seite-czyli-sciana-czyli-dzieza-czyli-zad-czyli-siad-itd-czyli-dowody-na-wtorne-ubezdzwiecznienia-w-tzw-greckich-hedra-i-katedra-09/

https://skrbh.wordpress.com/2019/03/02/174-seite-czyli-sciana-czyli-dzieza-czyli-zad-czyli-siad-itd-czyli-dowody-na-wtorne-ubezdzwiecznienia-w-tzw-greckich-hedra-i-katedra-08/

https://skrbh.wordpress.com/2019/03/01/173-seite-czyli-sciana-czyli-dzieza-czyli-zad-czyli-siad-itd-czyli-dowody-na-wtorne-ubezdzwiecznienia-w-tzw-greckich-hedra-i-katedra-07/

https://skrbh.wordpress.com/2019/02/22/172-seite-czyli-sciana-czyli-dzieza-czyli-zad-czyli-siad-itd-czyli-dowody-na-wtorne-ubezdzwiecznienia-w-tzw-greckich-hedra-i-katedra-06/

https://skrbh.wordpress.com/2019/02/19/171-seite-czyli-sciana-czyli-dzieza-czyli-zad-czyli-siad-itd-czyli-dowody-na-wtorne-ubezdzwiecznienia-w-tzw-greckich-hedra-i-katedra-05/

https://skrbh.wordpress.com/2019/02/12/170-seite-czyli-sciana-czyli-dzieza-czyli-zad-czyli-siad-itd-czyli-dowody-na-wtorne-ubezdzwiecznienia-w-tzw-greckich-hedra-i-katedra-04/

https://skrbh.wordpress.com/2019/02/10/169-seite-czyli-sciana-czyli-dzieza-czyli-zad-czyli-siad-itd-czyli-dowody-na-wtorne-ubezdzwiecznienia-w-tzw-greckich-hedra-i-katedra-03/

https://skrbh.wordpress.com/2019/02/06/168-seite-czyli-sciana-czyli-dzieza-czyli-zad-czyli-siad-itd-czyli-dowody-na-wtorne-ubezdzwiecznienia-w-tzw-greckich-hedra-i-katedra-02/

https://skrbh.wordpress.com/2019/02/02/167-seite-czyli-sciana-czyli-dzieza-czyli-zad-czyli-siad-itd-czyli-dowody-na-wtorne-ubezdzwiecznienia-w-tzw-greckich-hedra-i-katedra-01/


…..

Ić / iC’

https://en.wiktionary.org/wiki/i%C4%87#Old_Polish

ić

Old Polish

Etymology

From Proto-Slavic *jьti.

Verb

  1. to go
Descendants

…..

Iść / iS’C’

https://pl.wiktionary.org/wiki/i%C5%9B%C4%87

iść (język polski)

koń idzie (1.1)

uczniowie idą (1.2) do szkoły

wymowa:
wymowa ?/iIPA[iɕʨ̑]AS[iść]
znaczenia:

czasownik nieprzechodni niedokonany (dk. pójść)

(1.1) poruszać sięzmieniać swoje położenie za pomocą nógnie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem
(1.2) udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynnościczęść drogi pokonując pieszo
(1.3) przen. wydobywać się
(1.4) o maszynach i urządzeniach funkcjonować
(1.5) upływaćmijać
(1.6) idzieszło radzić sobie
(1.7) o instalacjiprzewodzie znajdować siębyć położonym
(1.8) być przeznaczonym do czegoś
(1.9) następować w czasie
(1.10) idzieszło reg. łódz. możnamożna było[1]
odmiana:
(1.1–9)

przykłady:
(1.2) Już jesteś zdrowy i możesz iść do pracy.
(1.3) Łzy idą jej z oczu.
(1.4) Silnik idzie bardzo głośno.
(1.5) Ale ten czas wolno idzie!
(1.6) Jak ci idzie?
(1.7) Tędy idzie rura z gazema tam ścieki.
(1.10) U niego to szło zarobić.
składnia:
(1.1) iść do / z + D. • iść po + Ms. • iść + N.
(1.2) iść na + B.
kolokacje:
iść do / z domu / pracy / … • iść po chodniku / trawie / piasku / łące / plaży / … • iść chodnikiem / plażą / korytarzem / …
(1.2) iść do domu / pracy / biura / … • iść zrobić / naprawić / gotować / … • iść na spacer / pielgrzymkę / … • iść spać
(1.6) idzie komuś dobrze / źle
synonimy:
(1.3) wydobywać sięwydostawać się
antonimy:
(1.4) stać
wyrazy pokrewne:
rzecz. iście n
czas. pójść dk.
związki frazeologiczne:
iść do diabła • iść jak krew z nosa • iść jak na ścięcie / iść jak na stracenie • iść jak po maśle • iść na rękę • reg. pozn. iść na skibę • iść pełną parą • iść jak po grudzie • iść po trupach • iść pod młotek • iść w kimono • iść w Polskę • iść z dymem • iść z duchem czasu • przysłowia: czy idzie, czy chodzi, na jedno wychodzi • psie głosy nie idą w niebiosy
etymologia:
(1.1) st.pol.  < prasł. *jьti[3]
por. białor. ісціchorw. ićiczes. jítdłuż. hyśgłuż. hićkasz. jicros. идтиscs. итиsłc. ísťsłń. itiukr. іти i ukr. йти
uwagi:
(1.6,1.10) tylko w zdaniu bezpodmiotowym, 3 os. lp, rodzaj nijaki
„iść” oznacza czynność jednokrotną, por. chodzić (czynność regularna, ciągła) i chadzać (czynność sporadyczna)
tłumaczenia:
(1.10) zobacz listę tłumaczeń w haśle: można
źródła:
  1.  Danuta Bieńkowska, Marek Cybulski, Elżbieta Umińska-Tytoń, Słownik dwudziestowiecznej Łodzi, Łódź, WUŁ, 2007, ISBN 978-83-75-25095-4.
  2.  publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło iście II w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  3.  publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło iść w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/i%C5%9B%C4%87#Polish

iść

Polish

Etymology

From Proto-Slavic *jьti (stem *jьd, suppletive past stem šьd), from Proto-Indo-European *h₁ey-.

Pronunciation
Verb

iść impf (perfective pójść)

  1. to go, to walk
Conjugation
Derived terms
See also
Further reading
  • iść in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
  • iść in Polish dictionaries at PWN

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Indo-European/h%E2%82%81%C3%A9yti

Reconstruction:Proto-Indo-European/h₁éyti

Proto-Indo-European

Etymology

Athematic root present of the root *h₁ey-.

Verb

*h₁éyti (imperfective)

  1. to go, to be going
Inflection
Imperfective, athematic, active only
Active voice Present indicative Past indicative Imperative Subjunctive Optative
1st singular *h₁éymi *h₁ḗm *h₁éyoh₂ *h₁iyéh₁m̥
2nd singular *h₁éysi *h₁éys *h₁éy*h₁idʰí *h₁éyesi *h₁iyéh₁s
3rd singular *h₁éyti *h₁éyt *h₁éytu *h₁éyeti *h₁iyéh₁t
1st dual *h₁iwós *h₁iwé *h₁éyowos *h₁yih₁wé
2nd dual *h₁ités *h₁itóm *h₁itóm *h₁éyetes *h₁yih₁tóm
3rd dual *h₁ités *h₁itā́m *h₁itā́m *h₁éyetes *h₁yih₁tā́m
1st plural *h₁imós *h₁imé *h₁éyomos *h₁yih₁mé
2nd plural *h₁ité *h₁ité *h₁ité *h₁éyete *h₁yih₁té
3rd plural *h₁yénti *h₁yént *h₁yéntu *h₁éyonti *h₁yih₁ént
Participle *h₁yónts
Descendants

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Indo-European/h%E2%82%81ey-

Reconstruction:Proto-Indo-European/h₁ey-

Proto-Indo-European

Root

*h₁ey- (imperfective)[1]

  1. to go
Derived terms
References
  1. Donald Ringe (31 August 2006From Proto-Indo-European to Proto-Germanic: A Linguistic History of English:[1], OUP Oxford, →ISBN, page 161
  2. [2], Dehkoda Dictionary.

…..

Słowiańskich odpowiedników tradycyjnie brak, mimo, że one istnieją, patrz powyżej. Jakoś z tym *h₁ey- kojarzy Mię się też i to:

https://pl.wiktionary.org/wiki/hetta

https://pl.wiktionary.org/wiki/hejta#pl

Dodatkowo przypomnę coś o ofitzjalnie odtfoszonej nazwie Fierfszej Fra-Germańskiej bogini z poprzedniej części, patrz:

https://en.wikipedia.org/wiki/Frijj%C5%8D

(…)

The name *Frijjō (Old Norse Frigg, Old High German Frīja) ultimately derives from PIE *prih-y(a)h, cognate to Sanskrit priya „dear, beloved„,[3] which however in Germanic split into two etymons, one covering the semantic field of „love, courtship, friendship” (English friend), the other the field of „freedom” (English free).[4]

The weekday Friday in English is named after for the goddess Frigg (Old English frigedæg). Friday in Old Norse was called both Freyjudagr  and Frjádagr, in Faröese fríggjadagur, and in Old High German never *Frouwûntac, but Frîatac, Frîgetac, now Freitag.

There is some evidence that the epithet *frawjō „lady” was applied to this goddess. The two names were confused from early times, especially in Old English, where the stem of *frīj- appears as frēo-, frīo-, frēa- (a contraction of *īj- and a following back vowel) beside a less frequent stem form frīg- (/fri:j-/), by development of a glide between ī and a following front vowel. The two forms would originally have figured in complementary distribution within the same paradigm (e.g. masculine nominative singular frēo, masculine genitive singular  frīges), but in attested Old English analogical forms are already present and the distribution is no longer complementary[5] Jacob Grimm stated „We gather from all this, that the forms and even the meanings of the two names border closely on one another. Freyja means the gladsome, gladdening, sweet, gracious goddess, Frigg the free, beautiful, loveable; to the former attaches the general notion of frau (mistress), to the latter that of frî (woman).” The linguistic discussion of these names is complicated by issues of Germanic  Verschärfung. Old Norse Friggfriggjar-dagr is related to frakkr „free, bold„, cognate to Old English frēo, Gothic freis „free„. (…)

…..

Czy umie ktoś podważyć moje twierdzenie, że Fra-Germańska ofitzjalnie odtfoszona *Frijjō, czyli ofitzjalnego źródłosłowu dla „odwiecznie” germańskiego słowa Friday, to nic innego jak Nasza Pra-Słowiańska Przyjaciółka / PR”y+Ja+Cio”L”+Ka, itp?

 

 

Jedna uwaga do wpisu “221 Friday, Frigg, Frigga, Freja, *Frijjō, Sprzyjać, Przyjaciel, Przyjaźń, Przy i inne dowody na wtórność ubezdźwięcznień i zapożyczenia Od-Pra-Słowiańskie w językach bałtyjskich i germańskich 02

  1. Pingback: 231 Przyjść, Przychodzić, Przyjazd, Przyjeżdżać, Przyjechać, Przynieść, Przybiec, Przylecieć, Przyciągać, Przytaczać i inne dowody na pierwotność Pra-Słowiańskich rdzenie i słów | SKRBH

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.