239 Róg, Rogowy, Jednoróg, Jednorożec, Rożny, Narożny, Poroże, Rogaty, Rogacz i inne dowody na pierwotną oboczność Pra-Słowiańskich rdzeni i słów

róg (1.8)

…..

UWAGA! 01.05.2020 Aktualizacja, ponieważ zupełnie zapomniałem o rogatej / wystającej Rogówce / RoG+o’W+Ce!

Mam nadzieję, że pamiętasz jeszcze bezdźwięczny Prog / P+Ro’G i dźwięczny Prożek / P+RoZ”+eK z wpisu 233., jak i problem z ofitzjalnie odtfoszonym dźwiękami, zapisywanymi jaki tzw. *g, *g’, *gh, *g’h.

Obiecałem tam, że wkrótce przedstawię ich Pra-Słowiańskie źródłosłowy. Zrobię to w tym i w następnych wpisach. Oto dalszy ciąg tej samej bajkowej opowieści, z wpisów 238, 237, 236 i wcześniejszych.

Zacznę od tego, że wszystkie te źródłosłowy i ich rdzenie są i jednocześnie oboczne i nawiązują do znaczenia, jako „wystawanie czegoś z czegoś lub nad czymś”. Rdzeniami tymi są bezdźwięczny RG lub dźwięczny RZ. Do Rdzenia RZ powrócę jeszcze nie raz, ponieważ on jest związany i ze znaczeniem „wystawanie”, ale także i „wzrost”, „pustka”, „cięcie”, „kłucie”, „krojenie”, „rżnięcie”, „rzezanie”, itp.

Zwróć uwagę na dwa ofitzjalnie wzajemnie logicznie wykluczające się zagadnienia.

Problem pierwszy to pierwotna jednoczesna oboczność Pra-Słowiańskich rdzeni. Oto słowa i rdzenie do porównania:

Bezdźwięczne Róg / Ro’G i Jednoróg / JeDNo+Ro’G i jednocześnie dźwięczne Poroże / Po+RoZ”e i Jednorożec / JeDNo+RoZ”+eC, itp.

Źródłosłowem wszystkich tych słów jest ciągle bezdźwięczny i jakoś ciągle „niespalatalizowany” Róg / Ro’G,.. a może jednak „spalatalizowany” Rożek / RoZ”+eK?

Problem drugi to pierwotna jednoczesna oboczność Pra-Słowiańskich końcówek. Oto dwa słowa oparte na tym samym rdzeniu RG i ich jednocześnie oboczne końcówki do porównania:

Bezdźwięczny Rogaty / RoG+aTy i dźwięczny Rogacz / RoG+aC”

Inne tytuły tego wpisu:

239 Peys, Piasta, Pieścić, Pizda, Pięść, Pięć, Piędź, Pięta, Pętać i inne dowody na pierwotną oboczność Pra-Słowiańskich rdzeni 34

239 Wtórnie ubezdźwięcznione liczebniki indogermańskie i ich wysokoenergetyczne PieRwotne PRa-Słowiańskie rdzenie, PieR+WS”y, PRW, PR 46

…..

Jednoróg / JeDNo+Ro’G

https://pl.wikipedia.org/wiki/Jednor%C3%B3g_(ptak)

https://pl.wikipedia.org/wiki/Jednor%C3%B3g_(dzia%C5%82o)

https://en.wiktionary.org/wiki/jednor%C3%B3g

jednoróg

Polish

Etymology

From jedno- +‎ róg.

Pronunciation
Noun

jednoróg m anim

  1. horned guan (Oreophasis derbianus)
Declension
Noun

jednoróg m inan

  1. licorne (Russian cannon)
Declension
Further reading

…..

Jednorożec / JeDNo+RoZ”+eC

https://pl.wiktionary.org/wiki/jednoro%C5%BCec#pl

jednorożec (język polski)

jednorożec (1.1)

jednorożce (1.2)

wymowa:
IPA[ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑]AS[i ̯ednorožec], zjawiska fonetyczne: akc. pob.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) mit. książk. fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czolepojawiające się w mitach i legendachzob. też jednorożec w Wikipedii
(1.2) st.pol. nosorożec[1]
odmiana:
(1.1)

przykłady:
(1.1) Jednorożca identyfikowano m.in. z nosorożcemoryksemelandem i kuduDo grona możliwych pierwowzorów często zalicza się także wymarłe elasmoterium[2].
(1.1) Masz już dziesięć lat i nadal wierzysz w świętego mikołajaMoże jeszcze mi powieszże wierzysz także w jednorożce i krasnoludki?
kolokacje:
(1.1) Niewidzialny Różowy Jednorożec
wyrazy pokrewne:
rzecz. jednorożność ż
tłumaczenia:
(1.2) zobacz listę tłumaczeń w haśle: nosorożec
źródła:
  1.  Polskie nazwy własne. Encyklopedia pod red. Ewy Rzetelskiej-Feleszko, Kraków 2005, s. 164.
  2.  Wikipedii

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/jednoro%C5%BCec

jednorożec

Polish

Polish Wikipedia has an article on: jednorożec
Etymology

From jedno- (one) +‎ róg (horn) +‎ -ec.

Pronunciation
  • IPA(key)/jɛd.nɔˈrɔ.ʐɛt͡s/
Noun

jednorożec m anim

  1. unicorn (mythical beast)
  2. (archaic) narwhal (Monodon monoceros)
    Synonym: narwal
Declension
Further reading
  • jednorożec in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
  • jednorożec in Polish dictionaries at PWN

…..

Koziorożec / KoZio+RoZ”+eC

https://pl.wiktionary.org/wiki/kozioro%C5%BCec#pl

koziorożec (język polski)

koziorożec (1.1)

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. ssak z rzędu parzystokopytnychzob. też koziorożec w Wikipedii
odmiana:
(1.1)

przykłady:
(1.1) Dostałam widokówkę z koziorożcem.
kolokacje:
(1.1) samica / samiec / młode koziorożca • koziorożec alpejski • koziorożec nubijski
hiperonimy:
(1.1) ssak
wyrazy pokrewne:
rzecz. Koziorożec m
uwagi:
(1.1) zobacz też: Indeks:Polski – Ssaki
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/kozioro%C5%BCec

koziorożec

Polish

Polish Wikipedia has articles on: koziorożec
Etymology

From koza + róg +‎ -ec.

Pronunciation
  • IPA(key)/kɔ.ʑɔˈrɔ.ʐɛt͡s/
Noun

koziorożec m anim

  1. ibex (type of wild mountain goat)
Declension
Further reading

…..

Nosorożec / NoSo+RoZ”+eC

https://pl.wiktionary.org/wiki/nosoro%C5%BCec#nosoro%C5%BCec_(j%C4%99zyk_polski)

nosorożec (język polski)

nosorożce (1.1)
wymowa:
?/iIPA[ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑]AS[nosorožec], zjawiska fonetyczne: akc. pob.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) zool. Rhinoceros[1]duży ssak z rzędu nieparzystokopytnychzob. też nosorożce w Wikipedii
odmiana:
(1.1)

przykłady:
(1.1) Nosorożce zamieszkują sawanny Afryki.
kolokacje:
(1.1) nosorożec biały • nosorożec czarny • nosorożec indyjski • nosorożec jawajski • nosorożec sumatrzański • nosorożec włochaty
hiperonimy:
(1.1) ssak
wyrazy pokrewne:
rzecz. nosorożcowate lm nmos
przym. nosoroginosorożcowy
etymologia:
pol. nos + -o- + róg + -ecpol. nosorogi + -ec
uwagi:
(1.1) zobacz też: Indeks:Polski – Ssaki
tłumaczenia:
źródła:
  1.  publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło Rhinoceros w: Wikispecies – otwarty, wolny katalog gatunków, Wikimedia.

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/nosoro%C5%BCec

nosorożec

Polish

Polish Wikipedia has an article on: nosorożec

nosorożec
Etymology

From nos (nose) +‎ -o- +‎ róg (horn) +‎ -ec, literally „nose-horner”.

Pronunciation
  • IPA(key)/nɔ.sɔˈrɔ.ʐɛt͡s/
Noun

nosorożec m anim

  1. rhinoceros
Declension
Related terms
Further reading

…..

A teraz dla porównania postacie bałtycka / litewska, patrz przejście dźwięków zgodne z tzw. prawem Brugmanna, gdzie e/o>a, a także postacie z j. czeskiego i słowackiego, gdzie ciągle jest widoczna dźwięczna końcówka +eC, a nie wtórnie ubezdźwięczniona, jak to jest w tych językach typowe, czyli +eT.

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/raganosis#lt

raganosis (język litewski)

raganosis (1.1)
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) zool. nosorożec

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/nosoro%C5%BEec#cs

nosorožec (język czeski)

nosorožec (1.1)
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski żywotny

(1.1) zool. nosorożec
odmiana:
(1.1)

wyrazy pokrewne:
przym. nosorožčí

nosorožec (język słowacki)

nosorožec (1.1)
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski żywotny

(1.1) zool. nosorożec[1]
odmiana:
(1.1)

kolokacje:
(1.1) nosorožec indický → nosorożec indyjski • nosorožec ostrorohý → nosorożec czarny • nosorožec tuporohý → nosorożec biały
wyrazy pokrewne:
rzecz. nosorožcovité n lm
przym. nosoroží
źródła:

UWAGA!

Tym rhinoceros zajmę się w oddzielnym wpisie. Właśnie sprawdziłem jego źródłosłów i ze śmiechu padłem na mój Nos / NoS,.. a tak właściwie to na mój Ryj / RyJ! 🙂


…..

Poroże / Po+RoZ”e

https://pl.wiktionary.org/wiki/poro%C5%BCe

poroże (język polski)

poroże (1.1)

znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) łow. oba rogi samca jeleniowatych
synonimy:
(1.1) wieniec
wyrazy pokrewne:
rzecz. narożnik mrzrożek mrzróg mrzróżek mrz
przym. rogowy

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/poro%C5%BCe#Polish

poroże

Polish

Pronunciation
Noun

poroże n

  1. antlers
Usage notes
  • The singular refers to a single animal’s pair of antlers.
Declension
Synonyms
Related terms
Further reading
  • poroże in Polish dictionaries at PWN

…..

Narożnik / Na+RoZ”+NiK

https://pl.wiktionary.org/wiki/naro%C5%BCnik#pl

narożnik (język polski)

narożnik (1.1) budynku

narożnik (1.3)

narożnik (1.4)

narożnik (1.5)

narożniki (1.6)

wymowa:
IPA[naˈrɔʒʲɲik]AS[narožʹńik], zjawiska fonetyczne: zmięk.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) bud. miejsce styku dwóch ścian zewnętrznych
(1.2) obiekt wybudowany na narożniku (1.1)
(1.3) narożna część pomieszczenia lub wydzielonej przestrzeninp. boiska
(1.4) narożna kanapa lub sofa
(1.5) rzad. każdy narożny mebel
(1.6) sport. miejsce na ringu przeznaczone do odpoczynku zawodnika
(1.7) narożna część konstrukcyjna czegoś
odmiana:
(1.1–7)

kolokacje:
(1.6) odesłać do narożnika • walczyć w narożniku
synonimy:
(1.1) węgieł
(1.3) róg
wyrazy pokrewne:
rzecz. róg mporoże nrożek mrzróżek mrz
przym. narożnikowynarożnyrogowy
uwagi:
zob. też narożnik w Wikipedii
tłumaczenia:

…..

Narożny / Na+RoZ”+Ny

https://pl.wiktionary.org/wiki/naro%C5%BCny#pl

narożny (język polski)

narożny (1.1) sklepik

narożna (1.1) wieża

wymowa:
IPA[naˈrɔʒnɨ]AS[narožny] ?/i
znaczenia:

przymiotnik

(1.1) znajdujący sięumieszczony w rogu czegoś
odmiana:
(1.1)

kolokacje:
(1.1) narożny sklep • narożne okno
wyrazy pokrewne:
rzecz. róg mrożek mnaroże nnarożnica żnarożnik mróżek mrz

przym. rożnyrogowy

…..

Rożny / RoZ”+Ny

https://en.wiktionary.org/wiki/ro%C5%BCny#Polish

rożny

Polish

Pronunciation
Etymology 1

From róg +‎ -ny.

Adjective

rożny

  1. (soccer) corner
    rzut rożny ― corner kick
Declension
Related terms
Etymology 2
Noun

rożny m

  1. nominative/accusative/vocative plural of rożen
Further reading
  • rożny in Polish dictionaries at PWN

…..

Rogowy / RoG+oWy

https://pl.wiktionary.org/wiki/rogowy#pl

rogowy (język polski)

znaczenia:

przymiotnik relacyjny

(1.1) wykonany z rogu (materiału)
(1.2) zool. składający się ze zrogowaciałej tkanki
odmiana:
(1.1–2)

wyrazy pokrewne:
rzecz. róg mrożek mnarożnik mporoże nrogówka żrogowacenie nzrogowacenie nrożny mróżek mrz
czas. rogowacieć ndk.zrogowacieć dk.
przym. rożnynarożnynarożnikowyrogówkowy

…..

Róg / Ro’G

https://pl.wikisource.org/wiki/S%C5%82ownik_etymologiczny_j%C4%99zyka_polskiego/r%C3%B3g

Słownik etymologiczny języka polskiego/róg

róg, rożekrogalrogalek i roglik (jak w czes.), nazwa ‘ciasta’; ale rogal i o tym, komu żona »rogi przypina«; rogaczrogowyrogatyrogatkarogacina, albo (z ruska) rohatyna, już od r. 1500 stałe, ‘włócznia’; rogowatynarożnynarożnica, od narogi. Prasłowo; prus. ragis, lit. ragas  (rags i ragutis, o ‘styczniu’ i ‘lutym’, wedle niem. horn i hornung, co i połabscy Słowianie naśladują), raguotas, ‘rogaty’. Nasze dawne rożki  (‘bańki cyrulika’) powędrowały na całą Ruś i Litwę. U wszystkich Słowian tak samo.

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/r%C3%B3g

róg (język polski)

rogi (1.1)

róg (1.2)

kamienica na rogu (1.3)

róg (1.4)

róg (1.5)

róg (1.7)

róg (1.8)

rogi (1.9)

wymowa:
IPA[ruk]AS[ruk], zjawiska fonetyczne: wygł. ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zool. anat. twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssakówzwykle parzyściezob. też róg (biologia) w Wikipedii
(1.2) muz. rodzaj instrumentu dętego blaszanegozob. też róg (instrument muzyczny) w Wikipedii
(1.3) miejsce styku dwóch ulic
(1.4) miejsce styku krawędzi jakiegoś przedmiotu
(1.5) sport. miejsce i sposób wykonywania zagrania zwanego rzutem rożnym
(1.6) anat. część kości gnykowejczęść rdzenia kręgowego
(1.7) materiał pozyskiwany z rogów (1.1) i kopyt niektórych zwierząt
(1.8) daw. pojemnik z rogu (1.7)np. na tytońsólproch strzelniczy[1]
(1.9) zool. pot. czułek ślimaka
odmiana:
(1.1–8)

przykłady:
(1.1) Ten żubr ma duże rogi.
(1.2) Śpiewajcie Panu przy wtórze cytryprzy wtórze cytry i przy dźwięku harfyprzy trąbach i dźwięku roguradujcie się wobec PanaKróla.
(1.3) Na rogu ulicy jest domz którego można swobodnie obserwować dwie skrzyżowanie.
(1.4) Jej zeszyt ma pozaginane rogi.
(1.7) W izbach były okna z szybami z roguzestruganego cienko i tak wygładzonegoże był prawie jak szkło przeźroczysty.[2]
(1.9) Ślimakślimak wystaw rogidam ci sera na pierogi.[3]
kolokacje:
(1.2) róg alpejski
(1.6) rogi mniejsze • rogi większe • róg przedni • róg boczny • róg tylny
synonimy:
(1.2) waltornia
(1.3) narożnikwęgiełwinkielreg. pozn. eka
(1.4) kantkrawędź
(1.5) kornerreg. pozn. eka
wyrazy pokrewne:
rzecz. narożnik mrogacizna żrogacz mporoże nrogal mrogatywka żnarożnik m

zdrobn. rożek mróżek m
przym. rożnyrogatyrogowyzrogowaciałynarożny
związki frazeologiczne:
ciemny jak tabaka w rogu / głupi jak tabaka w rogu • róg obfitości • róg Amaltei • przyprawić rogi / przyprawiać rogi • przytrzeć rogów • wziąć byka za rogi • wziąć na rogi • zapędzić w kozi róg
etymologia:
(1.1) prasł. *rogъ
(1.2–8) od (1.1)
uwagi:
(1.1) zobacz też: Indeks:Polski – Zwierzęta
(1.2) zobacz też: Indeks:Polski – Instrumenty muzyczne
tłumaczenia:
źródła:
  1.  Barbara i Adam Podgórscy, Słownik gwar śląskich, s. 248, Katowice, Wydawnictwo KOS, 2008, ISBN 978-83-60528-54-9.
  2.  H. Sienkiewicz „Krzyżacy
  3.  z dziecięcego wierszyka

UWAGA!

(1.8) daw. pojemnik z rogu (1.7)np. na tytońsólproch strzelniczy[1]

Rogi np. krów, czy kóz, itp są puste w środku, czyli Próżne / P+Ro’Z”+Ne, jak np. Rury / Ro’Ry! Zapamiętaj to!


…..

https://en.wiktionary.org/wiki/r%C3%B3g

róg

Polish

Etymology

From Proto-Slavic *rogъ.

Pronunciation
Noun

róg m inan (diminutive rożek)

  1. horn
  2. corner
Declension
Synonyms
Derived terms
Related terms
Further reading
  • róg in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
  • róg in Polish dictionaries at PWN

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/roh#cs

roh (język czeski)

rohy (1.1)

roh (1.3)
wymowa:
?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski nieżywotny

(1.1) zool. anat. róg (twardy wyrostek)
(1.2) róg (przedmiot zrobiony z rogu lub mający kształt rogu (1.1))
(1.3) muz. róg (instrument)
(1.4) róg (coś wystającegoostrego)
(1.5) róg (miejsce styku dwóch ulic)
(1.6) rógkąt (miejsce styku dwóch ścian wewnątrz budynku)
(1.7) sport. rógrzut rożny
odmiana:
(1.1–7)

wyrazy pokrewne:
rzecz. paroží nroháčrohovinarůžek
przym. rohatýrohovinovýrohovitýrohový
czas. rohovatět
związki frazeologiczne:
brát roha • číhat za rohem • na každém rohu • roh hojnosti • vidět až za roh • vzít roha

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/roh

roh

Czech

Etymology

From Proto-Slavic *rogъ.

Pronunciation
Noun

roh m

  1. horn (a hard growth of keratin that protrudes from the top of the head of certain animals)
  2. horn (any of several musical wind instruments)
  3. corner (of a street)
  4. corner (the space in the angle between converging walls which meet in a point)
Declension
Synonyms
  • (corner, the space in the angle between converging walls): kout m
Derived terms
Further reading

…..

Rożek / RoZ”+eK

https://pl.wiktionary.org/wiki/ro%C5%BCek#pl

rożek (język polski)

rożki (1.2)

rożki (1.3) do lodów

rożki (1.4)

wymowa:
IPA[ˈrɔʒɛk]AS[rožek]
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zdrobn. od: róg
(1.2) mały róg
(1.3) zwinięty kawałek wafla lub specjalnie formowany wypiek do nakładania lodów
(1.4) reg. rogal
(1.5) trójkątny kocyk do zawijania niemowlęciarodzaj becika
(1.6) muz. zob. rożek angielski
odmiana:
(1.1–6)

synonimy:
(1.2) różek
wyrazy pokrewne:
rzecz. różek mróg mróżek mrogal mnarożnik mporoże nrogacz mrogacizna ż
przym. rożkowyrogowynarożny
etymologia:
(1.1–2) pol. róg + -ek
uwagi:
zob. też rożek w Wikipedii
(1.1–2) w tych znaczeniach „róg” jako przedmiot; gdy „róg” w znaczeniu „poroże”, to wtedy „różek
tłumaczenia:
(1.1) dla języków nierozróżniających zdrobnień zobacz listę tłumaczeń w haśle: róg
(1.4) zobacz listę tłumaczeń w haśle: rogal
(1.6) zobacz listę tłumaczeń w haśle: rożek angielski

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/ro%C5%BCek

rożek

Polish

Polish Wikipedia has an article on: rożek

Etymology

From róg +‎ -ek.

Pronunciation
Noun

rożek m inan

  1. Diminutive of róg
  2. small horn (growth on the heads of certain animals)
  3. ice cream cone
  4. (regional) croissant
Declension
Derived terms
Further reading
  • rożek in Polish dictionaries at PWN

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Slavic/rog%D1%8A

Reconstruction:Proto-Slavic/rogъ

Proto-Slavic

Etymology

From Proto-Balto-Slavic *rágas, with the mobile accent due to Illič-Svityč’s law.

Noun

*rȍgъ m[1]

  1. horn

Inflection

Derived terms
Descendants
Further reading
  • Vasmer (Fasmer), Max (Maks) (1964–1973), “рог”, in Etimologičeskij slovarʹ russkovo jazyka [Etymological Dictionary of the Russian Language] (in Russian), translated from German and supplemented by Trubačóv Oleg, Moscow: Progress
References
  1. Derksen, Rick (2008), “*rȏgъ”, in Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 4), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 438

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Balto-Slavic/r%C3%A1gas

Reconstruction:Proto-Balto-Slavic/rágas

Proto-Balto-Slavic

Noun

*rágas m[1][2][3][4]

  1. horn
Inflection

Fixed accent.

Descendants
References
  1. Derksen, Rick (2008), “*rȏgъ”, in Etymological Dictionary of the Slavic Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 4), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 438: “*rogos”
  2. Derksen, Rick (2015), “ragas”, in Etymological Dictionary of the Baltic Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 13), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 374: “*rógos”
  3. Jasanoff, Jay (2017) The Prehistory of the Balto-Slavic Accent (Brill’s Studies in Indo-European Languages & Linguistics; 17), Leiden, Boston: Brill, →ISBN, page 162: “*ra̍gas”
  4. Nikolajev, S. L. (2012), “Vostočnoslavjanskije refleksy akcentnoj paradigmy d i indojevropejskije sootvetstvija slavjanskim akcentnym tipam suščestvitelʹnyx mužskovo roda s o- i u-osnovami*”, in Karpato-balkanskij dialektnyj landšaft: Jazyk i kulʹtura[1] (in Russian), volume 2, Moscow: Institute for Slavic Studies of the Russian Academy of Sciences, page 133

…..

https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Reconstruction:Proto-Slavic/ro%C5%BE%D1%8Cc%D1%8C&action=edit&redlink=1

Wiktionary does not yet have a reconstruction page for Proto-Slavic/rožьcь.

…..

https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Reconstruction:Proto-Slavic/rogoz%D1%8A&action=edit&redlink=1

Wiktionary does not yet have a reconstruction page for Proto-Slavic/rogozъ.

…..

https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Reconstruction:Proto-Slavic/rogat%D1%8A&action=edit&redlink=1

Wiktionary does not yet have a reconstruction page for Proto-Slavic/rogatъ.

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Slavic/roga%C4%8D%D1%8C

Reconstruction:Proto-Slavic/rogačь

Proto-Slavic

Etymology

From *rogъ (horn) +‎ *-ačь

Noun

*rogačь m

  1. horned animal?
Inflection
Related terms
Descendants
References
  1. Melʹnyčuk O. S., editor (2006), “ріг”, in Etymolohičnyj slovnyk ukrajinsʹkoji movy [Etymological Dictionary of the Ukrainian Language] (in Ukrainian), volume 5, Kiev: Naukova Dumka, page 87
  2. Agniya Desnitskaya (1963) Славянские заимствования в албанском языкеUSSR Academy of Sciences Publishing Housepage 15

…..

Rogacz / RoG+aC”

https://pl.wiktionary.org/wiki/rogacz

rogacz (język polski)

rogacz (1.1)

rogacz (1.2)

wymowa:
IPA[ˈrɔɡaʧ̑]AS[rogač]
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(1.1) łow. dorosły samiec sarny[1]
(1.2) samiec jeleń[2]

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) pot.[3][4][5][6] przen. żart.[7][4][6] lub pogard.[7][4][5] zdradzany mąż
odmiana:
(1.1)

(2.1)

przykłady:
(1.1) Na polanie pasły się rogacze.
(2.1) Jej mąż nawet nie wiejakim jest rogaczem.
kolokacje:
(1.1) jelonek rogacz
(2.1) być / stać się rogaczem
synonimy:
(1.1) kozioł
(1.2) jeleń
hiperonimy:
(1.1–2) samiec
wyrazy pokrewne:
rzecz. róg mrożek mrogacizna żrogal mrogalik mrogaś m
przym. rogaty
etymologia:
(1.1–2) pol. róg
(2.1) zob. przyprawić rogi
tłumaczenia:
źródła:
  1.  publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana płatna rejestracja Uniwersalny słownik języka polskiego, red. Stanisław Dubisz i Elżbieta Sobol, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2.  publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło rogacz w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.
  3.  publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło rogacz w: Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  4. ↑ Skocz do:4,0 4,1 4,2 Hasło rogacz w: Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, red. Halina Zgółkowa, t. 36, s. 146, Poznań, Wydawnictwo Kurpisz, 1994-2005, ISBN 83-900203-3-5.
  5. ↑ Skocz do:5,0 5,1 Hasło rogacz w: Inny słownik języka polskiego PWN, red. Mirosław Bańko, t. II, s. 454, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2014, ISBN 978–83–01–17799–7.
  6. ↑ Skocz do:6,0 6,1 6,2 6,3 Hasło rogacz w: Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN, red. Andrzej Markowski, s. 973, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, ISBN 978-83-01-14198-1.
  7. ↑ Skocz do:7,0 7,1 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło rogacz w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/rogacz#Polish

rogacz

Polish

Etymology

From Proto-Slavic *rogačь, equivalent to róg (horn, antler) +‎ -acz.

Pronunciation
Noun

rogacz m pers

  1. cuckold (man married to an unfaithful wife)
Declension
Noun

rogacz m anim

  1. animal with antlers
Declension
Related terms
Further reading
  • rogacz in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
  • rogacz in Polish dictionaries at PWN

…..

Rogaty / RoG+aTy

https://pl.wiktionary.org/wiki/rogaty

rogaty (język polski)

bydło rogate (1.1)

wymowa:
IPA[rɔˈɡatɨ]AS[rogaty]
znaczenia:

przymiotnik

(1.1) o zwierzęciutakiktóry ma rogi lub część ciała przypominającą rogi
(1.2) o księżycumający kształt zbliżony do kształtu sierpa[1]
odmiana:
(1.1–2)

kolokacje:
(1.1) rogaty baran / bawół / byk / kozioł / wół • rogata antylopa / krowa • rogate bydlę • bydło rogate • żaba rogata
(1.2) rogaty księżyc
antonimy:
(1.1) nierogaty
wyrazy pokrewne:
rzecz. róg mrzrogacz mos/mzwrogacizna ż
przysł. rogato
związki frazeologiczne:
diabeł rogaty • rogata dusza • przysłowie: w dzień Agaty to dopiero pół zimy rogatej
tłumaczenia:
źródła:
  1.  publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło rogaty w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/rogaty#Polish

rogaty

Polish

Etymology

From Proto-Slavic *rogatъ.

Pronunciation
Adjective

rogaty (adverb rogato)

  1. horned (having horns)
  2. cuckolded
  3. defiantimpudentstubborn
Declension
Related terms
Further reading
  • rogaty in Polish dictionaries at PWN

…..

Rogacizna / RoG+aCi+ZNa

https://pl.wiktionary.org/wiki/rogacizna#pl

rogacizna (język polski)

rogacizna (1.1)

znaczenia:

rzeczownik zbiorowy, rodzaj żeński

(1.1) roln. ogół rogatych zwierząt hodowlanych
odmiana:
(1.1) blm,

przykłady:
(1.1) Sędziwy niedźwiedź roztył się przez latostrasznie łupieżąc świepota i rogaciznę[1].
synonimy:
(1.1) bydło
antonimy:
(1.1) nierogacizna
hiponimy:
(1.1) krowabykcielęjałówkakozakoziołcapkoźlęowcabarantrykjagnię
wyrazy pokrewne:
rzecz. róg mrzrożek mrzrogacz mosrogal mrzrogalik mrzrogaś mzw
przym. rogaty
tłumaczenia:
źródła:
  1.  Adolf Dygasiński, Gody życia.

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/rogacizna

rogacizna

Polish

Etymology

From rogaty +‎ -izna.

Pronunciation
  • IPA(key)/rɔ.ɡaˈt͡ɕiz.na/
Noun

rogacizna f

  1. horned livestock
Declension
Further reading
  • rogacizna in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
  • rogacizna in Polish dictionaries at PWN

…..

Rogacina / RoG+aC+iNa

Rohatyna / RoH+aT+yNa

https://en.wikipedia.org/wiki/Bear_spear

https://pl.wikipedia.org/wiki/Rohatyna

Rohatyna

grot rohatyny

Rohatyna (rogacina) – odmiana włóczni z hakiem przy grocie, który zapobiegał zbyt głębokiej penetracji i pozwalał na szybkie ponowienie ciosu[1].

Rohatyna zazwyczaj nie przekraczała długości trzech metrów (5 łokci). Bardzo często w drzewcu czyniono wyżłobienia, aby zmniejszyć jego wagę, w efekcie broń nie nadawała się do cięć, lecz jedynie do pchnięć.

Rohatyna używana była od czasów średniowiecza do początków XVIII wieku zarówno przez kawalerię, jak i piechotę. Szczególną popularnością cieszyła się na Rusi i w Polsce jako broń bojowa i myśliwska na dużego zwierza. W krajach germańskich zwana Bärenspieß czyli włócznia na niedźwiedzie.

Przypisy
  1.  Andrzej Rachuba, Sławomir Górzyński, Halina Manikowska: Heraldyka i okolice. DiG, 2002, s. 363. ISBN 978-83-7181-267-5.

…..

Rogówka / RoG+o’W+Ka

https://pl.wikipedia.org/wiki/Rog%C3%B3wka

Rogówka (łac. cornea) – wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej w jej przedniej części. (…)

…..

https://pl.wiktionary.org/wiki/rog%C3%B3wka#pl

rogówka (język polski)

rogówka (1.3)
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznejzob. też rogówka w Wikipedii
(1.2) pot. kanapa narożna
(1.3) daw. stelaż zwiększający szerokość suknizob. też panier w Wikipedii
odmiana:
(1.1–3)

przykłady:
(1.1) Soczewkę kontaktową umieszcza się bezpośrednio na rogówce oka.
(1.2) Mama kupiła nową rogówkę do dużego pokoju.
(1.3) Rogówka pozwalała na zachowanie modnej w epoce rokoka sylwetki.
kolokacje:
(1.1) zaćmienie / przeszczep / zmętnienie rogówki
hiperonimy:
(1.2) narożnik
wyrazy pokrewne:
rzecz. róg m
przym. rogowyrogówkowy
etymologia:
(1.1) pol. rogowy + -ówka
tłumaczenia:

…..

https://en.wiktionary.org/wiki/rog%C3%B3wka

rogówka

Polish

Etymology

róg +‎ -ówka

Pronunciation
Noun

rogówka f

  1. (anatomy) cornea
Declension
Further reading
  • rogówka in Polish dictionaries at PWN

…..

W jednej z kolejnych części opiszę, jak to Różnie / Ro’Z”+Nie z Różnym / Ro’Z”+NyM Rożnem / RoZ”+NeM było…

11 uwag do wpisu “239 Róg, Rogowy, Jednoróg, Jednorożec, Rożny, Narożny, Poroże, Rogaty, Rogacz i inne dowody na pierwotną oboczność Pra-Słowiańskich rdzeni i słów

  1. Pingback: 240 Róż, Róża, Różowy, Różany, Różaniec, Podróżowanie, Podróżować, Podróż i inne dowody na pierwotną oboczność Pra-Słowiańskich rdzeni i słów | SKRBH

  2. Pingback: 241 Róża, Rosa, Rat, Gryzoń, Gryźć, Zgryz i inne dowody na pierwotną oboczność Pra-Słowiańskich rdzeni i słów | SKRBH

  3. Szanowny Skrbh,
    jezeli, jak piszesz: rdzen „rg” oznaczal „wystawanie czegoś z czegoś lub nad czymś”
    to jak nalezy rozumiec rdzen: Ra (bóg), Rad

    Polubienie

    • Nie wiem, jak należy rozumieć rdzeń R+… Myślę, że jest on bardzo ważny, ponieważ jest podstawą dla wielu innych rdzeni, np.: RD, czy inne rdzenie, np.: RG, RZ, RS, itp. Podobno Ra to była Wołga kiedyś. Nie wiem, czy można łączyć egipskie Ra i np. Wołgę… Może można, ale ja nie wiem jak.

      Polubienie

      • czy jest jakas praca na temat rdzeni pra-slowianskich ? ksiazka, autor – czy mozesz cos polecic ?
        a moze cos sam na ten temat mowiles a ja nie zauwazylem ?

        Polubienie

        • Nie znam żadnej pracy na ten temat. Ja raczej nie mówię, ale piszę i to piszę min. o rdzeniach w kółko od dość dawna… W sumie to nic innego nie robię…

          Polubienie

          • pytam dlatego, ze z tego co piszesz – widac kolejnosc powstawania slow:
            Róg – Róża – Rosa …
            czy znasz slowo z ktorego wyloniloby sie slowo „Róg” ?
            czy jest to slowo „pierwsze” – przed ktorym nie bylo zadnego innego

            Polubienie

            • A niby skąd ten wniosek, że RoSa powstała z RoGo’, a nie np. odwrotnie?

              (…) czy znasz slowo z ktorego wyloniloby sie slowo „Róg” ? (…)

              Nie znam i nie wiem, czy to jest właściwa droga, ale nie twierdzę, że mam rację. Ja nie szukam „pierwszego” słowa, czy rdzenia. Ja jedynie porównuję rdzenie i słowa na nich zbudowane i ich przekształcenia i staram się wyciągać wnioski z tego co widzę w tych danych.

              Polubienie

              • czy jest mozliwe, ze pra-slowianskie slowo „róg” = r + o + g
                zostalo powtorzone wspak przez ludzi, ktorzy dopiero uczyli sie mowic: g czyli h + o + r co dalo “horn”
                runy czytano przeciez w obu kierunkach
                byc moze taka odwrotka nie byla wtedy oznawana za blad

                Polubienie

                • Ja stawiam na tzw. przestawkę, czyli tzw. metatezę, patrz Ro’G = Go’R. Róg to góra jest. Horn / HoR+N to też GoR+N(y). Poczytaj lepiej o wtórnych ubezdźwięcznieniach, np. w j. czeskim, itp., patrz HoRa < GoRa… Było dokładnie odwrotnie od tego co napisałeś. 🙂

                  Polubienie

  4. Pingback: 243 Rożen, Różnie, Różnić, Odróżnić, Poróżnić, Wyróżnić, Różnica, Różny, Různý, разный, *õrzьnъ, *orz-, roz- i inne dowody na pierwotną oboczność Pra-Słowiańskich rdzeni i słów | SKRBH

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.