14 Adam Fularz. Lechia / Wandalia, czyli ziemie Polski w późnym antyku

Kolejny artykuł tego samego autora, uzupełniający te dwa poprzednia. Pod spodem wiele odnośników na kolejne artykuły nawiązujące do tego tematu.

Formatowanie i literówki poprawiłem, a tytuł dopisałem z url odnośnika, bo w oryginalnym tekście wygląda na to, że o nim zapomniano… 😦

…..

Lechia / Wandalia, czyli ziemie Polski w późnym antyku

czw., 26/09/2013 – 11:10

Kategoria: Lechia

Przez wiele dekad XX wieku przeszłość ziem obecnej Polski przed rokiem 966 ginęła w mrokach historii, choć wcześniej informacje z kronik średniowiecznych cieszyły się znacznie większym uznaniem niż obecnie. Dziś, zestawiając różne informacje z literatury, możemy odtworzyć część dawnej historii.

Ziemie obecnej Polski przez długi okres czasu były terenem rządzonych przez władców Wandalii. Wg Tacyta zaliczali się oni do ludności Germanii, ale wielu autorów uważa że Tacyt zaliczył ludność słowiańską w poczet mieszkańców obszaru który określił on jako „Germania Magna”. Przez lata historycy polonocentryczni z rezerwą traktowali te doniesienia, widząc w nich zaprzeczenie wielu tez na temat rodzimego, lokalnego pochodzenia Słowian.

Mapa. Księstwa Pomeranii, Wandalii etc.: cała mapa państwa (ok. 1635) w wielkim powiększeniu (4,3 MB)

Dziś wiemy z przekazów historycznych, że około 406-407 doszło do unii wandalsko- alańskiej. Związek ten można uznać za protoplastę dzisiejszej Polski. Zapewne doszło do przenikania się obu społeczności.

Pierwszym z dokumentów wczesnośredniowiecznych opisujących ziemie obecnej Polski jako Wandalię są „Cuda Świętego Ularyka”. Autorem tej publikacji jest Gerhard, proboszcz katedry w Augsburgu. Opisał on księcia o imieniu Mieszko jako „dux Wandalorum, Misico nimine” (książę Wandalów, o imieniu Mieszko). Nie wiemy dziś, czy chodzi o Mieszka księcia Polski, czy o  Mieszka Obodrzyckiego, panującego w tym samym okresie na Pomorzu.

Kolejną istotną częścią polsko- wandalskiej układanki jest dzieło pisarza angielskiego z przełomu XII i XIII wieku, Gerwazego z Tilbury. Opublikował on dzieło pt.  Rozrywki cesarskie (Otia imperialaia). W dziele tym autor opisał „okrutny lud Wandalów”, umiejscawiając go w sąsiedztwie „ludów Sarmackich” w okolicach wybrzeża „Morza Sarmackiego” [Morze Bałtyckie], użył też dwóch lokalnych toponimów, nazw rzek wpadających do tego morza, noszących wg autora nazwy „Sarmaticus” oraz „Wandal” [dziś tą nazwę utożsamia się na podstawie wczesnośredniowiecznych przekazów jako rzekę Wisła] .

Gerwazy z Tilbury używa na ten sam region zamiennej nazwy „Polska”. Kraina ta wg niego leżała między „Alpami Huńskimi” [Karpaty] a Oceanem , i miała być określana przez jej mieszkańców jako „ziemią Wandalów”, która to nazwa miała nawiązywać do nazwy rzeki „Wandal”.

Potrafimy dziś opisać szereg władców Wandalii od początku naszej ery do czasów rozpadu tego państwa i jego podziału.

opr. Adam Fularz na podstawie cytatów z tekstu: http://forum.historia.org.pl/topic/14338-wandalia/ autorstwa: Gejzeryk

Polecane dalsze teksty:

Początki
http://www.poselska.nazwa.pl/wieczorna2/historia-starozytna/krolowie-wisislaus-i-witislaus-i-alaryk-dieteric-teneric-alberic-35-ne-do-292-ne

Radagajs, Radegast
http://www.poselska.nazwa.pl/wieczorna2/historia-starozytna/deifikowany-przez-dawnych-pogan-krol-radegast-388-405-ne

405- 407 n.e.
http://www.poselska.nazwa.pl/wieczorna2/historia-starozytna/korsiko-krak-krol-wandalii-od-405-do-407-ne

ok. 486
http://www.poselska.nazwa.pl/wieczorna2/historia-starozytna/wislau-lub-wisilaus-ii-17-krol-wandalii-zm-ok-486

Ostatni królowie Wandalii
http://www.poselska.nazwa.pl/wieczorna2/historia-starozytna/ostatni-krolowie-wandalii-od-507-ne-do-640-ne

Dawna wandalia?
http://www.poselska.nazwa.pl/wieczorna2/historia-starozytna/czy-ziemie-obecnej-polski-dawna-wandalia

Miasta Wenedów
http://www.poselska.nazwa.pl/wieczorna2/historia-starozytna/miasta-wenedow-julin-wineta-i-szczecin

Wczesna historia chrześcijaństwa
http://www.poselska.nazwa.pl/wieczorna2/historia-starozytna/wczesne-chrzescijanstwo-na-terenach-obecnej-polski

Z kroniki znalezionej…
http://www.poselska.nazwa.pl/wieczorna2/historia-starozytna/dawna-lechia-z-xvii-wiecznej-kroniki-znalezionej-na-zydowskim-kramie

Reklamy

7 uwag do wpisu “14 Adam Fularz. Lechia / Wandalia, czyli ziemie Polski w późnym antyku

    • http://koszalin7.pl/st/hist/historia_127.html

      Dodano: 2010-06-26

      O szlachcie pomorskiej co niemieckiego nie znała

      Szlachta pomorska zamieszkująca okolice Koszalina, Sławna i Słupska jeszcze w XVII wieku nie znała języka niemieckiego, a więc wtedy, kiedy planowa kolonizacja i germanizacja niemiecka trwały już od co najmniej 400 lat. Fakt ten nie powinien dziwić, jeśli pamięta się, że jeszcze w XX wieku w wioskach Spreewaldu koło Berlina mieszkały grupy mówiące po słowiańsku, znane jako „Wendowie”.

      25 lipca 1601 roku stany okręgów sławieńskiego, słupskiego i lęborsko-bytowskiego składały w Szczecinie hołd, czyli przysięgę lenną, ówczesnemu księciu Barnimowi X. Poprzedniego dnia trzeba było przerwać ceremonię, gdy okazało się, że poza trzema (!) wszyscy pozostali lennicy nie znali języka niemieckiego. Następnego dnia starosta wyłożył pozostałym rotę przysięgi w „języku wendyjskim” i wówczas dopiero doszło do zaprzysiężenia.

      Ten ciekawy fakt historyczny, nieznany dzisiejszym mieszkańcom Pomorza środkowego, zawiera jedna z prac nieżyjącego już prof. Kazimierza Ślaskiego (+1990). Odnalazł on w archiwach szczecińskich dokument pochodzący z początku XVII wieku, zawierający treść (rotę) przysięgi lennej, jaką według feudalnych zwyczajów poddani składali władcy. Jak wiadomo ustrój feudalny opierał się na zależności ziemskiej (łacińskie feudum – prawo do rzeczy cudzej, lenno). Poddani, tzw. stany (szlachta, duchowieństwo, stan trzeci) zobowiązani byli do składania przysięgi lennej nowemu władcy. Tak też stało się w roku 1601, po śmierci księcia szczecińskiego Jana Fryderyka i przejęciu władzy przez jego brata Barnima X.


      Jeszcze w XVII wieku tereny Pomorza zamieszkiwała rodzima ludność słowiańska, co znajdowało wyraz w nazewnictwie geograficznym. Na mapie Pomorza z 1654 roku zaznaczono od lewej: Księstwo Pomorskie (Hertzogthumb Pommern) z Kamieniem Pomorskim, Księstwo Kaszubskie (Hertzogthumb Cassuben) z Koszalinem, Kołobrzegiem i Szczecinkiem oraz Księstwo Wendyjskie (Hertzogthumb Weden) ze Sławnem i Słupskiem.

      (d’Abbeville Nicolas, SANSON [mapa, Pomorze, 1654] Hertzogthumb Pommern. Duche de Pomeranie divisé en ses Princiles Parties, qui sont les Principté. de Rugue, Duchés de Stettin, Pomeranie, Cassubie, et Wandalie. Comté de Gutzkou, Baronies, ou Seignries de Wolgast, Barth, Louwenbourg, et Butow.)

      Na Pomorzu XVII-wiecznym, ale i znacznie później, władcy posługiwali się innym językiem niż poddani. Szlachta na tym terenie nie znała języka niemieckiego, którego po zaniku łaciny używał dwór i administracja książęca. Rodzimi mieszkańcy tej ziemi posługiwali się językiem słowiańskim, „wendyjskim” – jak wówczas mówiono. Świadczy to o mocnym zakorzenieniu i trwałości struktury społecznej wyrosłej na gruncie słowiańszczyzny.

      Ów „język wendyjski” okazuje się być tak bliskim polszczyźnie, że nawet dziś, 400 lat po tym zdarzeniu, każdy ze współczesnych Polaków jest w stanie odczytać i zrozumieć treść przysięgi.

      Jak wynika z treści, w pierwszej kolejności przysięgę składano księciu szczecińskiemu Barnimowi X, następnie księciu Kazimierzowi IX, a na końcu elektorowi brandenburskiemu Joachimowi Fryderykowi von Hohenzollern. Kilka ciekawostek związanych z tymi osobami. Elektor brandenburski urodził sie w Berlinie z matki Zofii z Legnicy, księżniczki piastowskiej, która zmarła 10 dni później. Książę Barnim X Młodszy (1549-1603) z rodu Gryfitów, miał początkowo ożenić się z z Anną Jagiellonką, późniejszą królową Polski i żoną Stefana Batorego. Rokowania w sprawie małżeństwa toczyły się w Drahimiu, ale wobec żądań cesji terytorialnych, Polacy wysunęli propozycję posagu 400 tys. złotych polskich. Ostatecznie, jak wiadomo, do małżeństwa nie doszło. Książę Kazimierz IX (w polskiej historiografii „numerowany” jako Kazimierz VII ponieważ w kolejności był siódmym księciem), to postać związana z Koszalinem. Był biskupem kamieńskim i rezydował w Koszalinie, w ukończonym w 1582 roku zamku-rezydencji książąt-biskupów kamieńskich. W historii Koszalina zapisał się również tym, że nadał miastu w 1599 roku prawo organizowania jarmarków na bydło. Od jego imienia nosi nazwę miejscowość Kazimierz koło Koszalina, gdzie znajdowała się jedna z jego rezydencji. (kw)

      Rota hołdu lennego, składanego przez szlachtę księciu szczecińskiemu Barnimowi X, a przeznaczona dla osób nie władających językiem niemieckim.

      Ja NN przimawiony obieczuye y przissiegam Nayassnieyssemu wisoko urodzonemu Kziażecziu y panu Panu Boguslawowy, kiazecziu Sczeczinskie[mu], Pomorskie[mu], Kassubskiemu, Wandalskiemu, Rugiskiemu Graffowie[s] Guczkowskiemu, panu powiatow Lamborskiemu, Bithowskiemu, thei ziemie kziazecziu y panu y Jego M’lczi pothomkom prawa y wierną przirodzona hulda, thak ze Jego M’czi chcze bicz wiernim, poslusnym y pokornim Jego M’lczi lepsse go wiedziecz skodi wistrzecz wedle mego przemozenia zabiegacz. Nathim mieczschu nye stane, gdzie by Jego M’lcz w ossobie we czczy wasneschi y dobr ktore Jego M’lcz theras ma y przislich czasów dostanie, obrazon albo zaskodzon. Jeśli o dobra rade bede napomnion zawzi, tho chcze radzicz, czo wedlug mojego rozumu Jego Mi’czi do czczi y dobrego przichodzi. Od thego mye niema odwiescz ynssego laski albo niełaski. Thaiemnosczi, które mnye beda od Jego Ml’czi zawierzone nie chcze do skody albo utrathy wyjawicz ale do smierczi y pogrzebu mego zachowacz. Jesli bim ja jakich dobr mi[s] zathaionich sie dowiedzial, chcze trish wiernie wyjawicz. Ja chcze moie Dobra lenne, ktore mam od Jego Ml’czi y Domu thego Sczeczinskie[go], Pomorskie[go] indzie nie jako od Jego Mczi y od pothomkow // ktorzi ssie bedo po Jego Ml’czi rodzili. A jesli bi thich nie bolo od Naiasniejssego, Wisoko Urodzone[go] kziazeczia y Pana, Pana Kazimira, Kziazeczia Sczecinskie[go], Pomorskiego etc, mojemu the[mu] Ml’czi kziazecziu y Panu y Jego Ml’czi pothomkom mescziznom y thak dalej według zgody y zapisu, ktora ssie stala Wolyniu od inssich Ich Ml’czi kziazad[s] Sczecinskich, Pomorskich etc. Ich Mlczi pothomkom mesczizni zawzdi prossicz, sukacz, odebracz prawa, dochodzicz y zasiugowacz. A jeslibi ssie przigodzilo, ys bi czi therazniejssi Ich Ml’czi wisocze drodzoni kziazetha y panowie Sczecinskie, Pomorskie etc, moie przirodzone kziazeta y panowie y ich Mll’czi potomkowie mesczizni przes smiercz czto Pan Bog Wssechmogaczi na dlugi czas przestrzecz y zachowacz raczy, odesly przes potomkow swoich wlasnich mesczizni zesle zamarly, yze by tak moich przyrodzonich panow pomorskich narodu wieczej nie stale, thak w tim przimierzu chcze themu Najaśnieissemu, Wisoczo Urodzonemu kziazecziu y Panu Panu Jochimowi Fridrichowi, Margraby Brandeburskie[mu], Swiethej Rzessy Aerczikomornikowi y Korfirstowi w Sląsku; na Korsnewie kziazecziu, Burgraby Nur//berskie[mu] Jego M’lczi y pothomkom Margrabom Brandeborskim zawsse thim korfirsthamy bedaczim y thim, ktorzi ssie od nich rodzą, za moye Pani thei ziemie przyacz y zaras jako thi przimierza wyssey wspomionen staną przes odmowy y odwloki przirodna holda y wszistko tho czinicz mam y chcze, czo mnie wiernemu podanemu nalezi swoiemu przirodzonemu panu y kziazecziu powinien y zawiazani jest wiernie przes wsselakiej zdrady, jako mnye Pan Bog pomoze przes Jezu Christa.

      25 VII 1601 [?]
      Rota hołdu lennego, składanego przez szlachtę księciu szczecińskiemu Barnimowi X, a przeznaczona dla osób nie władających językiem niemieckim.
      Or.: Archiwum Państwowe w Szczecinie. Archiwum książąt szczecińskich, nr 1/2487, dawna sygn. Rep. 4 P. J. tit. 77: Hołdy Stanów Zachodniopomorskich 1500-1621, nr 17 – Lehnseidt 1601, s. 15-17.

      Za: Kazimierz Ślaski, Słowiańskie roty przysiąg lennych z Pomorza Zachodniego z początków XVII wieku. [Zapiski historyczne, Tom LII – Rok 1987, Zeszyt 4. Towarzystwo Naukowe w Toruniu – Wydział Nauk Historycznych. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa – Poznań – Toruń, 1987.]

      …..


      Prof. KAZIMIERZ ŚLASKI (Kazimierz Maria Józef Ludwik) (1912-1990) – historyk, badacz dziejów Pomorza, profesor Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk. Pochodził z gałęzi pomorskiej rodziny Slaskich (Szlaskich) herbu Grzymała. Doktorat uzyskał na Uniwersytecie im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. Był pracownikiem Instytutu Zachodniego, Wojewódzkiego Archiwum Państwowego w Poznaniu, Archwium Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu, a od 1962 Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk. Habilitował się w Instytucie Historii UAM w 1977 r. na podstawie rozprawy „Tysiąclecie polsko-skandynawskich stosunków kulturalnych”.

      Jego ojcem był Jerzy Slaski (1881-1939), ziemianin, znany działacz społeczny i gospodarczy na Pomorzu, kawaler Orderu Polonia Restituta.

      Jego dziadem był Kazimierz Slaski (1847-1906), ziemianin, działacz patriotyczny, społeczny i gospodarczy na Pomorzu. Właściciel majątków Orłowo, Wabcza i Łyńca oraz Jawt Wielkich. Brat Ludwika Maurycego Slaskiego, znanego działacza patriotycznego na Pomorzu, polskiego posła do Sejmu Rzeszy Niemieckiej. Członek tajnego związku Towarzystwa Filomatów w Chełmnie. Jeden z inicjatorów budowy kolei Chełmża-Mełno w 1900, założyciel cukrowni w Chełmży. Kierował w tym rejonie ruchem narodowym, finansował akcję oporu przeciwko niemczyźnie i walczył o utrzymanie polskości w okresie Kulturkampfu. Członek Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

      Jego pradziadem był Ludwik Romuald Slaski, właściciel majątku Orłowo.

      Źródło: naukowy.pl :: Wikipedia

      Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.